LỤT XƯA ÊM ĐỀM

 

 

Mỗi độ nước lụt về ngang thành phố Quảng Trị là lúc mặt hồ bao quanh Thành Cổ tràn lên mấy con đường Duy Tân, Lê thái Tổ, Phan đình Phùng, Lê văn Duyệt. Thành phố QT xưa có các đồng ruộng Thạch Hãn phía nam, Quy Thiện phía đông, ruộng hai làng Hạnh Hoa, Cổ Thành phía bắc. Mỗi năm lụt tràn Thạch Hãn, nước thưởng theo nhánh sông Vĩnh Định băng qua cầu Rù Rì, đầu tiên là tràn vào đồng Cổ Thành, Hạnh Hoa. Năm nào cũng thế, cái đập Rù Rì chẳng bao giờ ngăn được mức nước. Con đường Gia Long- còn gọi là đường Bờ Sông- chạy nắp theo bờ sông thường bị lụt tràn qua. Có khi nước tràn vào đến chợ tỉnh. Cầu Ga coi vậy nhưng kiên cố, chưa bao giờ bị nước lụt cuốn trôi, nhưng chỉ sụp đổ do cuộc chiến 1972.

Sau năm 1975 lụt thiên nhiên êm ả, định kỳ không ai còn thấy nữa do sông Thạch Hãn (hay bao sông khác miền trung) bị ngăn giòng để xây đập; đập đó có tên là Đập Trấm. Tuy vậy lụt vẫn xảy ra được, cũng như mọi con sông miền trung khác sau này, nếu người ta 'xả lũ'. Đây là nạn lụt do người tạo ra mà thôi. Còn những trận lụt thiên nhiên do ôn 'trời làm ra' thì chỉ còn trong ký ức của người QT.

Còn nhiều cảnh đau khổ hàng năm về cảnh lụt lội quê nhà. Lụt về sau càng khắc nghiệt hơn trước. Quê hương vẫn mãi chịu sự hành hạ của 'tai trời ách nước' nhưng biết làm sao?

Mưa gió bão bùng, lụt lội hàng năm đã là cái vòng lẩn quẩn. Những cơn hạn khô khốc, nắng nóng hui da qua đi thì tiếp đến là lũ- muôn triệu khối nước mênh mông phủ tràn thành phố xóm làng, phủ chụp lên đôi vai gầy của người dân 'đất khổ'!?

Lụt sẽ qua, nước sẽ rút, nhưng rồi màn trời lạnh lẽo lại về. Mấy chiếc nón mãi cúi đầu dưới bao trận mưa dai dẳng. Bầu trời mãi một màu xám ngắt. Màn nước từ trời, giăng giăng phất phơ theo gió... Người mình từ trước đến nay vẫn chung nhau một khung trời muôn thưở. Cứ độ thu qua thì lụt tới. Hàng năm như thế, mỗi lúc nước dâng chúng ta lại cùng một lời khấn nguyện:

LẠY TRỜI LỤT QUA, NƯỚC RÚT MAU MAU !

Hai bờ sông hiện ra rõ nét, những chiếc thuyến nan tiếp tục trở về bến cũ. Năm ba nơi còn ai đó quăng chút lưới chài cuối mùa, kiếm mớ cá cỏn con. Trên bờ, ai bận bịu công chuyện mới ra đường. Những tấm ni lông choàng quanh người, mưa tạt rào rào hay gió bay phần phật.

Mong làm sao chợ đò đông lại, còn mấy tháng nữa là tết lại về. Nhưng còn đâu hình ảnh những gánh than ưu tiên dùng vào dịp tết khi người ta cần rim mứt? khung cảnh êm đềm ngày xưa sau cơn lụt, nước rút bà con mình chuẩn bị đón tết với bánh trái từng nhà lo toan. Thế nhưng thời nay khác rồi, chuyện dùng than thời nay xem bộ mấy ai? tất cả đêu công nghiệp hóa, mứt bánh từ xa đem lại. Chợ đò ngày nay đầy đủ mặt hàng, nơi nào cũng vậy, chỉ cần cái túi đầy tiền mua gì có đó. Thế là hiếm thứ hương vị lúc mùi thơm mứt gừng xông bay khắp nơi vào những ngày giáp tết. Trời lạnh nhưng trong nhà hơi ấm từ lò than rim mứt lan tỏa tràn trề. Mùi mứt và hơi than, kỷ niệm đông về -tết đến, đã năm mươi năm như còn lẩn quất đâu đây?

Dãy Trường sơn trên xa kia- rừng núi bao la bất tận giờ là chuyện của đập và đất, ngăn sông chận dòng hay xả lũ, thủy lợi và chết chóc không còn là những gánh than triêng củi mộc mạc như xưa.

Đông về tết đến mong sao còn lại cảnh vài ba gánh cải cay hé bông vàng chóe hay mấy gánh kiệu lá dài xanh mướt từ Nhan Biều qua hay dưới Sải gánh lên. Đông về, phố xá chìm trong màn mưa, những quán hàng những tiệm ăn ế khách, ai cũng lái xe chạy mau về nhà. Thôn quê, chẳng hơn gì khi ngoài đòng chỉ còn những cánh đồng loang loáng nước lụt. Nước vẫn còn, vài ba con nhạn lác đác bay nhanh qua. Bầu trời thôn quê ẩn hiện trong bầu không khí lạnh giá, ẩm ướt mờ mịt mưa phùn hay mây sa xám ngắt...tất cả hình ảnh đó chắc chỉ còn trong hoài niệm đó thôi.

Dù sao chăng nữa, chúng ta nay ai cũng xin cầu trời lụt, lũ qua nhanh rồi mùa đông về lại trên quê hương mình để Quảng Trị có một ngày xuân mới. Dù muốn dù không cái nhịp điệu quê hương vẫn mãi hoài như thế. Những truân chuyên với trời đất đã thấm nhuần vào ký ức con người Quảng trị, truyền đời lại thành những khúc nhớ khó quên. Lạ thật, mưa gió bão bùng cùng mùa đông tháng giá nay bỗng dưng trở thành những hoài niệm thân thương không biết lúc nào. Trong cảnh khổ trầm luân của bà con miền trung nhất là Quảng Trị "quê miềng" mới nhớ làm sao hình ảnh lụt xưa nhưng lại là lụt xưa êm đềm mới lạ./.

tái biên by Đinh trọng Phúc