p>
ký ức này ghi lại để tri ân từ một câu chuyện thật trong đời
Đinh trọng Phúc
***
Tôi xin đa tạ ngày nao súng phải thẹn thùng.
Ngày nao súng phải lạnh lùng
Ngày nao súng phải lạnh lùng
Nắng hạ vàng rưng rưng mây trắng...
(Anh Việt Thu)
Chiếc xe chạy suốt Phi Long đậu nối tiếp vào đoàn xe đang tắt nghẽn bên này cầu Tam Quan rồi tắt máy hẳn. Tiếng lao xao đầu nhỏ sau lớn dần:
-Cầu sập rồi, mới hồi hôm?
-Cầu sập rồi, mới hồi hôm?
- Thấy mẹ! dzậy là phải 'tăng po" (transport) rồi?
Ông tài xế xuống trước tiên:
-Thôi chịu bà con à, mời bà con qua bên kia cầu có xe Phi Long chờ, ai giữ lấy vé và số ghế y cũ và nhớ lấy hành lý của mình nghe bà con?
Đa số khách đi là thường dân, họ thúc thủ bước xuống chấp nhận rủi ro. Chuyện cầu bị 'giải phóng' giật sập trong thời chiến này nghe như cơm bữa, họ chỉ mong qua được cầu có xe Phi Long tiếp chuyển bên kia.
-Có đò ngang dưới kia đưa bà con qua, nhớ xe đề Phi Long nghe bà con.
Người tài xế nhắc nhở hành khách trong xe mình một lần chót, mặt ông tài không biết buồn hay vui? gần hết năm rồi gần qua năm mới đón tết tây 1975 nhưng làm ăn vẫn không yên theo chuyện cầu sập do mìn?
Khách không dám phàn nàn, họ biết đang di chuyển qua vùng 'mất an ninh' nên phải coi chừng cái miệng?
một chiếc xe đò Nam Lộc
Hành khách dù già trẻ gì đều là dân thường. Phần nhiều đều nói giọng Quảng Nam hay Bình Định. Họ chú ý đến một ông lính thật trẻ: thời buổi này dám bận đồ nhà binh đi xe hàng? Điều đặc biệt trên cổ áo lại còn mang hai cái lon chuẩn uý?
-Sao chuẩn uý lại bận đồ nhà binh dzậy?
Một người đàn ông bận cái vét trắng, ông quàng bên vai cái xắc đen, mang kính cận. Ông có vẻ là một nhà báo hay nghề nghiệp dân sự nào đó? ông ta hỏi ngay người sĩ quan trẻ đang bộ bận bồ đồ lính màu xanh ô liu kia.
-Thưa ông, tôi mới có phép ngoài Quảng Trị vội vô ngay Đà Nẵng mua vé xe Phi Long đi ngay vô SG ông à.
-Ôi! ôi! anh không biết vùng này mất an ninh lắm không? "Họ' vừa làm sập cầu hồi khuya, người dân đưa đò ngang dưới sông này là trong làng người "bên kia' cả đó anh biết không?
Ông nói nhanh vừa ái ngại nhìn người chuẩn uý trẻ, anh ta dáng người ôm ốm lỏng khỏng, da mặt xanh xao có vẻ mới qua cơn bệnh nào đó, giờ nghe ông nói chợt xanh hơn.
Mấy bà già vài cô chú đi cạnh ông bận áo vét kia nghe vậy lắc đầu lo lắng giùm. Họ đi sát vào hai người cho màu áo lính của anh được khuất vào giữa đám đông dân thường đang bước thấp bước cao xuống bờ sông.
-Đi mau giữa chúng tôi, chuẩn uý... rùn người thấp xuống?
Ông bận áo vét nói xong, mấy ông già và đám nói trên không ai bảo ai đều áp sát vào anh lính trẻ cho anh đi giữa.
-"Họ" đó, mấy người lái đò kia đều là 'du kích' cả tui biết mà.
Ông già có bộ râu bạc, nói nhỏ giọng đi cho anh lính và ông bận cái vét trắng vừa đủ nghe. Bộ râu trắng của ông rung rung không biết vì gió hay vì lo sợ?
Một chú trung niên dáng nông dân tiếp lời ông già:
-Tuần trước một dzụ trong Cầu Bồng Sơn, công binh mới sửa cầu xong giờ cái này. Cũng may là cầu này nhỏ, sông qua bên kia chỉ chút xíu à!
Có khoảng năm con đò ngang rộn ràng đưa người qua lại. Con sông khá nhỏ, nước đục ngầu không biết do phù sa hay đò quậy nước nhiều. Những người bận quần đùi đội nón lá, nam có nữ có. Họ im lìm làm việc. Lạ một điều khách không lo chuyện tiền đò do lái xe lo liệu. Một điều rất lạ không thấy một bóng người lính nào giữ an ninh trên hai múi cầu vừa bị mìn hôm qua?
Người khách trên chuyến xe Phi Long này chẳng còn thì giờ hỏi han anh lính ngoài kia Quảng Trị mới vào đây. Anh chàng tuy mang áo lính nhưng trên khuôn mặt kia còn phảng phất nét non nớt thư sinh. Nghĩ cũng có lý, nếu không 'non nớt thư sinh" sao dám 'xâm mình' bận đồ lính đi xe đò thế này?
-Hú hồn...
Bà con vẫn để anh đi giữa cho đến cửa xe chiếc Phi Long chờ bên kia sông. Khi anh lọt vào xe xong họ mới lo cho mình, lục đục bỏ đồ lại lên xe tìm số ghế...
Nghe giọng anh nói bà con trong xe tin chắc anh "ngoài kia" mới vô. Bà con biết Quảng Trị nhất là từ năm kia sau cái vụ "Mùa Hè Đỏ Lửa" và "Đại Lộ Kinh Hoàng" người dân mấy tỉnh từ Quảng Nam cho đến Quảng Ngãi cho đến Bình Định ai mà không hay? Người Quảng Trị vô Đà Nẵng mấy năm này đông quá đi đâu họ cũng gặp cũng nghe cái giọng giống anh.
-Sao chuẩn uý lại bận đồ nhà binh dzậy?
Một người đàn ông bận cái vét trắng, ông quàng bên vai cái xắc đen, mang kính cận. Ông có vẻ là một nhà báo hay nghề nghiệp dân sự nào đó? ông ta hỏi ngay người sĩ quan trẻ đang bộ bận bồ đồ lính màu xanh ô liu kia.
-Thưa ông, tôi mới có phép ngoài Quảng Trị vội vô ngay Đà Nẵng mua vé xe Phi Long đi ngay vô SG ông à.
-Ôi! ôi! anh không biết vùng này mất an ninh lắm không? "Họ' vừa làm sập cầu hồi khuya, người dân đưa đò ngang dưới sông này là trong làng người "bên kia' cả đó anh biết không?
Ông nói nhanh vừa ái ngại nhìn người chuẩn uý trẻ, anh ta dáng người ôm ốm lỏng khỏng, da mặt xanh xao có vẻ mới qua cơn bệnh nào đó, giờ nghe ông nói chợt xanh hơn.
Mấy bà già vài cô chú đi cạnh ông bận áo vét kia nghe vậy lắc đầu lo lắng giùm. Họ đi sát vào hai người cho màu áo lính của anh được khuất vào giữa đám đông dân thường đang bước thấp bước cao xuống bờ sông.
-Đi mau giữa chúng tôi, chuẩn uý... rùn người thấp xuống?
Ông bận áo vét nói xong, mấy ông già và đám nói trên không ai bảo ai đều áp sát vào anh lính trẻ cho anh đi giữa.
-"Họ" đó, mấy người lái đò kia đều là 'du kích' cả tui biết mà.
Ông già có bộ râu bạc, nói nhỏ giọng đi cho anh lính và ông bận cái vét trắng vừa đủ nghe. Bộ râu trắng của ông rung rung không biết vì gió hay vì lo sợ?
Một chú trung niên dáng nông dân tiếp lời ông già:
-Tuần trước một dzụ trong Cầu Bồng Sơn, công binh mới sửa cầu xong giờ cái này. Cũng may là cầu này nhỏ, sông qua bên kia chỉ chút xíu à!
Có khoảng năm con đò ngang rộn ràng đưa người qua lại. Con sông khá nhỏ, nước đục ngầu không biết do phù sa hay đò quậy nước nhiều. Những người bận quần đùi đội nón lá, nam có nữ có. Họ im lìm làm việc. Lạ một điều khách không lo chuyện tiền đò do lái xe lo liệu. Một điều rất lạ không thấy một bóng người lính nào giữ an ninh trên hai múi cầu vừa bị mìn hôm qua?
Người khách trên chuyến xe Phi Long này chẳng còn thì giờ hỏi han anh lính ngoài kia Quảng Trị mới vào đây. Anh chàng tuy mang áo lính nhưng trên khuôn mặt kia còn phảng phất nét non nớt thư sinh. Nghĩ cũng có lý, nếu không 'non nớt thư sinh" sao dám 'xâm mình' bận đồ lính đi xe đò thế này?
-Hú hồn...
Bà con vẫn để anh đi giữa cho đến cửa xe chiếc Phi Long chờ bên kia sông. Khi anh lọt vào xe xong họ mới lo cho mình, lục đục bỏ đồ lại lên xe tìm số ghế...
Nghe giọng anh nói bà con trong xe tin chắc anh "ngoài kia" mới vô. Bà con biết Quảng Trị nhất là từ năm kia sau cái vụ "Mùa Hè Đỏ Lửa" và "Đại Lộ Kinh Hoàng" người dân mấy tỉnh từ Quảng Nam cho đến Quảng Ngãi cho đến Bình Định ai mà không hay? Người Quảng Trị vô Đà Nẵng mấy năm này đông quá đi đâu họ cũng gặp cũng nghe cái giọng giống anh.
Thời chiến, đường xe lửa đã bỏ từ lâu. Xe đường dài từ Huế Đà Nẵng vào tận Sài Gòn chỉ còn mấy chiếc xe đò liên tỉnh, các hãng như Nam Lộc, Phi Long, Tiến Lực... còn dám "liều mình" chạy suốt Sài Gòn -Đà Nẵng. Bao chuyến xe hàng nói trên từng chứng kiến, nói đúng hơn là xem chuyện "tăng po", có nghĩa là bị trở ngại giao thông do mìn nổ, cầu sập tưởng như 'cơm bữa". Không liều mình đi như thế thì còn có phương tiện nào nữa? Người miền nam một thời như thế, tất cả chỉ nguyện cầu ông trời phò hộ cho khỏi bị mìn du kích? Đường xe lửa xuyên suốt miền nam từ Đông Hà vô tận Sài Gòn không còn; Chỉ còn một thứ phương tiện là xe hàng như thế. Máy bay là chuyện hiếm hoi chẳng ai nghĩ tới !?
một chiếc xe đò Tiến Lực bên múi cầu Truồi 1969
Bà con trên chuyến xe không ai bảo ai đều thương và muốn bảo vệ cho anh lính trẻ. Khi nhìn nét mặt trẻ măng kia có thể họ nghĩ tới hình ảnh con em họ: một thời chiến chinh, biết bao người phải "gác bút nghiên" đi vào cuộc chiến?
Ông khách bận vét trắng giờ mới có thì giờ lau lại cặp kính. Là người Đà Nẵng, Ông không lạ gì người Quảng Trị mấy năm nay trú ngụ rất đông tại Hoà Khánh và Non Nước hai căn cứ quân đội và phi trường cũ. Con ông cũng vào lính, lâu lắm mới có chuyến phép về thăm nhà tại Đà Nẵng.
Hai người nói chuyện qua lại với nhau. Anh lính trẻ cho ông khách đó hay, do mấy tháng bị sốt liên miên, anh được về nằm ngót hai tháng tại bệnh xá Tiểu Khu QT. Hết sốt, cầm trên tay tờ phép thường niên mười lăm ngày đầu tiên trong đời lính, xong anh vội đi ngay vào nam với bất cứ phương tiện nào. Gia đình người lính trẻ đó đã vô hết trong nam. Vào được trong kia, anh còn đi xa hơn có nghĩa vô tới Sài Gòn anh còn về tận thành phố Mỹ Tho do nhà anh kể cả bà con bên ngoại, chạy giặc 1972 vào tận trong đó.
Có thể anh lính này thuộc loại 'điếc không sợ súng", liều lĩnh? Chẳng phải thế đâu do nơi anh phục vụ là tỉnh ngoài cùng của miền nam- vùng "Hỏa Tuyến Địa Đầu" nên chẳng có phương tiện nào ưu tiên trong vấn đề quân vận của quân đội để xin đi. Rồi chẳng để phí mười lăm ngày phép nếu phải chờ đợi xin xỏ, cuối cùng anh phải đánh liều vào ngay Đà Nẵng mua vé xe đò...
Chẳng ai hay và chỉ có anh biết cho mình- nằm bệnh xong, cầm tờ giấy phép của Tiểu Khu cấp trong tay anh chẳng có gì ngoài cái va lô trống rỗng và một bộ đồ lính trong người...
*
Ông khách bận vét trắng giờ mới có thì giờ lau lại cặp kính. Là người Đà Nẵng, Ông không lạ gì người Quảng Trị mấy năm nay trú ngụ rất đông tại Hoà Khánh và Non Nước hai căn cứ quân đội và phi trường cũ. Con ông cũng vào lính, lâu lắm mới có chuyến phép về thăm nhà tại Đà Nẵng.
Hai người nói chuyện qua lại với nhau. Anh lính trẻ cho ông khách đó hay, do mấy tháng bị sốt liên miên, anh được về nằm ngót hai tháng tại bệnh xá Tiểu Khu QT. Hết sốt, cầm trên tay tờ phép thường niên mười lăm ngày đầu tiên trong đời lính, xong anh vội đi ngay vào nam với bất cứ phương tiện nào. Gia đình người lính trẻ đó đã vô hết trong nam. Vào được trong kia, anh còn đi xa hơn có nghĩa vô tới Sài Gòn anh còn về tận thành phố Mỹ Tho do nhà anh kể cả bà con bên ngoại, chạy giặc 1972 vào tận trong đó.
Có thể anh lính này thuộc loại 'điếc không sợ súng", liều lĩnh? Chẳng phải thế đâu do nơi anh phục vụ là tỉnh ngoài cùng của miền nam- vùng "Hỏa Tuyến Địa Đầu" nên chẳng có phương tiện nào ưu tiên trong vấn đề quân vận của quân đội để xin đi. Rồi chẳng để phí mười lăm ngày phép nếu phải chờ đợi xin xỏ, cuối cùng anh phải đánh liều vào ngay Đà Nẵng mua vé xe đò...
Chẳng ai hay và chỉ có anh biết cho mình- nằm bệnh xong, cầm tờ giấy phép của Tiểu Khu cấp trong tay anh chẳng có gì ngoài cái va lô trống rỗng và một bộ đồ lính trong người...
*
Tôi xin đa tạ dòng máu thắm đỏ ruộng cây
Dòng máu đã chảy miệt mài
Trên đồng sâu hay trên nương lúa
Xanh thăm thẳm mắt em thơ
Xin đa tạ mẹ quê nắng loã mù loà
Mẹ quê nước nở lệ nhoà
Nắng hạ vàng rơi phủ bờ vai
Lời ai ru gió hiu hiu buồn (Đa Tạ / Anh Việt Thu)
Một Mùa Hè Đỏ Lửa khi bà con, gia đình, tất cả đều ra đi. Một phương nam xa vời và hôm nay anh đang hướng về đó. Một con đường quê hương đầy bom mìn và sụp đổ nhưng anh lính trẻ kia trong một ngày cuối năm Một-Chín-Bảy- Tư- người lính trẻ năm xưa còn nhớ mãi một may mắn trong đời-- đó là lúc anh được đi giữa lòng đồng bào và được chở che.
Bao lứa trai nối bước nhau ra đi trong thời chinh chiến. Biết bao mong đợi, nhớ thương từ người nhà ngày đêm trông về những đứa con phải ra tiền tuyến, cách biệt với người thân nay là hình ảnh chân thành thể hiện trong cùng một chuyến xe đò xuyên Việt.
Thời gian trôi mau, phôi pha gió cát cùng lấp che trong nỗi thăng trầm dân tộc. Nhưng người lính năm xưa, còn sống, còn hướng về quê hương anh vẫn nhớ mãi hình ảnh chuyến xe đò vào nam đầy ắp tình nghĩa đồng bào. Những ngày dài chinh chiến trên đất mẹ thương yêu, thương nhớ làm sao bao tấm lòng rộng mở. Đó là những bàn tay nhân ái từ Tình Dân làm cho người lính VNCH xưa Đa Tạ suốt đời./.
Thời gian trôi mau, phôi pha gió cát cùng lấp che trong nỗi thăng trầm dân tộc. Nhưng người lính năm xưa, còn sống, còn hướng về quê hương anh vẫn nhớ mãi hình ảnh chuyến xe đò vào nam đầy ắp tình nghĩa đồng bào. Những ngày dài chinh chiến trên đất mẹ thương yêu, thương nhớ làm sao bao tấm lòng rộng mở. Đó là những bàn tay nhân ái từ Tình Dân làm cho người lính VNCH xưa Đa Tạ suốt đời./.
KÝ ỨC edit by Đinh trọng Phúc
25.2.2026
No comments:
Post a Comment