Nhớ về lớp Nhất C niên khóa 1964-65. Nhớ Hồ đại Đường và các bạn một thời Trường Nam Tiểu Học QT 1960-1965: Hồ đại Đường-Lê cảnh Dỏ, Hồ đắc Lễ, Trần chính Nghĩa, Thái văn Đính, Lê Xia, Nguyễn vinh Quang, Trương Lợi, Trương Sừng, Nguyễn v Lợi, Nguyễn Kim Long, Hoàng Đạo, Hoàng v Thi,, Thu (người nam ở góc Bầu), Lê v Hiếu, Quang (xóm heo), Điệp .Phúc (Đường Ký), Phúc (tiệm may ...) Nguyễn Khắc Hiếu (bún bò o Kiến).. và các bạn một thời Trường Nam Tiểu Học QT 1960-1965 Trần Tài, Nguyễn văn Bốn, Võ văn Khiến, Hồ Công Tâm...
***
Hàng ngày o Huê thường đẩy chiếc xe kem rong ruổi bán theo hai con đường chính là Trần hưng Đạo và Quang Trung.Trời vào hạ, mấy con đường quanh chợ, im lìm, lười biếng, chịu đựng cơn gió Lào nóng như hơi lửa, thổi về. Tuy thế, nhờ mùa nam nắng nên xe kem o Huê lại càng mau hết.
Sau Mậu Thân 1968, gia đình ba mạ tôi lên sống ở Phường Đệ Nhất. Thời gian này tôi để ý thường khi Trường "Miệu Ôn Voi" ra chơi thì xe kem của o Huê đã đứng ở đó rồi.
Tôi nhớ o, nhớ cái nón lá và cái áo cụt trắng. Tôi còn nhớ luôn giọng nói của o- tiếng nghe nửa Huế, nửa Quảng Nam. Có khi o đẩy xe kem vào con hẻm dẫn vào lò mỳ Vạn Hoa. Lúc này tôi có dịp mua kem o bán.
Cái muỗng múc kem sáng bóng, ngần ấy dụng cụ trên tay, xem chừng nó lại là thứ quý nhất so với cái xe bán kem cũ, nước sơn bạc mầu, hai bánh xe đạp mòn hết bố, nứt nẻ. Có khách, o múc kem thoăn thoắt nhưng không che được bàn tay xuơng xẩu cùng những đường gân xanh. Xong, o lại lắc cái chuông đồng nho nhỏ, đen xỉn theo thời gian. Vốn liếng o nằm gọn trong chiếc xe này, chỉ ngần này thôi. Hết khách, o tiếp tục đẩy xe đi. Những con hẻm đi sâu vào xóm. Bốn dãy phố hình vuông bao quanh Chợ, chưa đi đã hết. Chiếc xe rong ruổi theo o suốt hai ba dãy phố. Tiếng chuông leng keng nghe quen, từ xa đã biết o Huê sắp tới. Tiếng chuông như thân thiết, giúp khách đợi thêm vui. Vắng một ngày là bà con trong phố cảm thấy thiếu vắng vẩn vơ?
Thành phố Quảng Trị ngày xưa nhỏ quá. Có thể nói khó ai tìm ra chiếc xe kem thứ hai nào? Kem làm đơn điệu màu trắng pha ít vani bình thường. Tuy vậy, vị kem ngon dịu dàng không quá ngọt hay quá béo. Thật tình vào thời gian này, kem đi bán dạo chẳng ai tìm ra kem màu hay kem sô cô la? Chuyện là 'lũ nhóc' học trò chẳng đòi hỏi chi? có ăn được kem o Huê là 'nhất trần đời' rồi!
Tài chưa! O chỉ 'bóp' một cái là mẫu kem tròn tròn nằm gọn vào cái bánh tráng hình chóp nón ngược,màu nâu; một nhúm đậu phụng thơm dòn rắc ở trên. Xe kem không phải là loại hàng duy nhất bán cho học trò trường "Miệu Ông Voi". Gần cổng, cạnh gốc cây duy nhất tỏa bóng mát cỏn con, còn có hai ba cậu bé bán cà rem, mấy cái trẹt bán trái cây, quà vặt của mấy mệ, mấy o khác nữa. Thế là đám trẻ trường này khỏi tốn công ra chợ trong giờ ra chơi. Thầy Sinh và một đồng nghiệp khác cũng ở gần Trường. Cái Tiệm bánh kẹo của Cô Uyển vợ thầy Sinh và Tiệm ăn Tàu Thanh Thanh gần đó chẳng phải là nơi mua của đám học trò nhỏ này nên chẳng khi nào thấy cậu học trò nào tới đó cả.
Học trò vào lại lớp, o Huê tiếp tục đẩy xe vào từng con hẻm. Hai ba dãy phố thân quen, góc đường Quang Trung- Trần hưng Đạo ra đến bờ sông... xe kem của o còn vòng tiếp quanh chợ; tiếng chuông leng keng ...rồi hết một ngày.
O tảo tần nuôi cháu. Hồ đại Đường bạn cùng lớp với tôi vào thời tiểu học. Đường là đứa học trò giỏi toán nhất lớp chúng tôi và có thể người học trò đứng đầu trường Nam Tiểu Học về môn này. Thầy Hoàng văn Ngũ, trưởng Ty Tiểu Học thân sinh bạn Hoàng Như Huy còn nhắc đến tên bạn Đường. Đó là niềm vinh dự của lớp Nhất C niên khoá 1964-65.
Chiếc xe kem là cả một gia tài của o Huê. Những đồng tiền o ký cóp, từng tạo nên một nghị lực phi thường cho tình cô cháu. Tình cảm đó như quyện vào miếng kem thơm ngon, mát lạnh. Có thể nhờ đó, đứa bạn tôi là một học sinh vừa siêng học vừa giỏi toán (kể cả sau này lên Nguyễn Hoàng) vừa hiền lành dễ thuơng.
Tôi kể chuyện chiếc xe đẩy bán kem của o Huê xem chừng không lạ gì đối với bạn đọc? Nhưng khi chúng ta nghĩ về sức nóng như nung, thành phố Quảng Trị vào những ngày hè thì lại khác. Thời đó chỉ có một nhà máy nước đá của Chú Hiếu, chủ tiệm Mỹ Phát. Dã thiếu đá lạnh nhưng nước đá vừa cung cấp cho thành phố, lại phải bán cho căn cứ Mỹ bên kia Ái Tử, thì bạn đọc hiểu nó thiếu như thế nào? (Sau này trên đường QL 1 gần ngã tư lên La Vang có thêm một nhà máy nước đá nữa, không biết của ai nhưng chưa bao lâu thì ...Chạy?)
Bao cây đá lạnh chưa kịp đông đặc trọn vẹn, mới được một lớp ngoài đã cho bán ra. Chiếc xe tải to lớn đang đậu, đợi chở đá đi. Một đám đông người chực chờ mua đá lẻ. Tất cả đều chờ đá lạnh, tới đây từ lúc trời chưa rạng. Phải kể tới một, hai chiếc xe đạp ba bánh chở hàng chực sẵn từ lâu. Cả thành phố khao khát đá lạnh dưới sức nóng của bầu trời nam nắng. Trời càng nóng, giá đá lạnh càng cao. O Huê phải làm sao có đá lạnh về nhà quay thùng kem, mạch sống chính trong nhà?
Ngang lứa còn có Nguyễn khắc Hiếu bạn tôi đồng lớp tiểu học. Hiếu đi học về, có khi ra chợ phụ bán hàng cho mạ. Mạ bạn Hiếu có cái quán bún bò- một cái chái bên vách Tiệm Vạn An- ngõ từ đường Quang Trung đi vô chợ, tức là giữa Vạn An và tiệm hàng Ông Út. Bún bò mạ của Hiếu thật ngon nên đông khách. Quán vào buổi sáng đông khách nhất, dãy bàn kê sát vào tường không khi nào dư chỗ.
Trường 'Miệu Ôn Voi' gần gốc cây xanh phía xa xa
***
Hàng ngày o Huê thường đẩy chiếc xe kem rong ruổi bán theo hai con đường chính là Trần hưng Đạo và Quang Trung.Trời vào hạ, mấy con đường quanh chợ, im lìm, lười biếng, chịu đựng cơn gió Lào nóng như hơi lửa, thổi về. Tuy thế, nhờ mùa nam nắng nên xe kem o Huê lại càng mau hết.
Sau Mậu Thân 1968, gia đình ba mạ tôi lên sống ở Phường Đệ Nhất. Thời gian này tôi để ý thường khi Trường "Miệu Ôn Voi" ra chơi thì xe kem của o Huê đã đứng ở đó rồi.
Tôi nhớ o, nhớ cái nón lá và cái áo cụt trắng. Tôi còn nhớ luôn giọng nói của o- tiếng nghe nửa Huế, nửa Quảng Nam. Có khi o đẩy xe kem vào con hẻm dẫn vào lò mỳ Vạn Hoa. Lúc này tôi có dịp mua kem o bán.
Cái muỗng múc kem sáng bóng, ngần ấy dụng cụ trên tay, xem chừng nó lại là thứ quý nhất so với cái xe bán kem cũ, nước sơn bạc mầu, hai bánh xe đạp mòn hết bố, nứt nẻ. Có khách, o múc kem thoăn thoắt nhưng không che được bàn tay xuơng xẩu cùng những đường gân xanh. Xong, o lại lắc cái chuông đồng nho nhỏ, đen xỉn theo thời gian. Vốn liếng o nằm gọn trong chiếc xe này, chỉ ngần này thôi. Hết khách, o tiếp tục đẩy xe đi. Những con hẻm đi sâu vào xóm. Bốn dãy phố hình vuông bao quanh Chợ, chưa đi đã hết. Chiếc xe rong ruổi theo o suốt hai ba dãy phố. Tiếng chuông leng keng nghe quen, từ xa đã biết o Huê sắp tới. Tiếng chuông như thân thiết, giúp khách đợi thêm vui. Vắng một ngày là bà con trong phố cảm thấy thiếu vắng vẩn vơ?
Thành phố Quảng Trị ngày xưa nhỏ quá. Có thể nói khó ai tìm ra chiếc xe kem thứ hai nào? Kem làm đơn điệu màu trắng pha ít vani bình thường. Tuy vậy, vị kem ngon dịu dàng không quá ngọt hay quá béo. Thật tình vào thời gian này, kem đi bán dạo chẳng ai tìm ra kem màu hay kem sô cô la? Chuyện là 'lũ nhóc' học trò chẳng đòi hỏi chi? có ăn được kem o Huê là 'nhất trần đời' rồi!
Tài chưa! O chỉ 'bóp' một cái là mẫu kem tròn tròn nằm gọn vào cái bánh tráng hình chóp nón ngược,màu nâu; một nhúm đậu phụng thơm dòn rắc ở trên. Xe kem không phải là loại hàng duy nhất bán cho học trò trường "Miệu Ông Voi". Gần cổng, cạnh gốc cây duy nhất tỏa bóng mát cỏn con, còn có hai ba cậu bé bán cà rem, mấy cái trẹt bán trái cây, quà vặt của mấy mệ, mấy o khác nữa. Thế là đám trẻ trường này khỏi tốn công ra chợ trong giờ ra chơi. Thầy Sinh và một đồng nghiệp khác cũng ở gần Trường. Cái Tiệm bánh kẹo của Cô Uyển vợ thầy Sinh và Tiệm ăn Tàu Thanh Thanh gần đó chẳng phải là nơi mua của đám học trò nhỏ này nên chẳng khi nào thấy cậu học trò nào tới đó cả.
Học trò vào lại lớp, o Huê tiếp tục đẩy xe vào từng con hẻm. Hai ba dãy phố thân quen, góc đường Quang Trung- Trần hưng Đạo ra đến bờ sông... xe kem của o còn vòng tiếp quanh chợ; tiếng chuông leng keng ...rồi hết một ngày.
O tảo tần nuôi cháu. Hồ đại Đường bạn cùng lớp với tôi vào thời tiểu học. Đường là đứa học trò giỏi toán nhất lớp chúng tôi và có thể người học trò đứng đầu trường Nam Tiểu Học về môn này. Thầy Hoàng văn Ngũ, trưởng Ty Tiểu Học thân sinh bạn Hoàng Như Huy còn nhắc đến tên bạn Đường. Đó là niềm vinh dự của lớp Nhất C niên khoá 1964-65.
Chiếc xe kem là cả một gia tài của o Huê. Những đồng tiền o ký cóp, từng tạo nên một nghị lực phi thường cho tình cô cháu. Tình cảm đó như quyện vào miếng kem thơm ngon, mát lạnh. Có thể nhờ đó, đứa bạn tôi là một học sinh vừa siêng học vừa giỏi toán (kể cả sau này lên Nguyễn Hoàng) vừa hiền lành dễ thuơng.
Tôi kể chuyện chiếc xe đẩy bán kem của o Huê xem chừng không lạ gì đối với bạn đọc? Nhưng khi chúng ta nghĩ về sức nóng như nung, thành phố Quảng Trị vào những ngày hè thì lại khác. Thời đó chỉ có một nhà máy nước đá của Chú Hiếu, chủ tiệm Mỹ Phát. Dã thiếu đá lạnh nhưng nước đá vừa cung cấp cho thành phố, lại phải bán cho căn cứ Mỹ bên kia Ái Tử, thì bạn đọc hiểu nó thiếu như thế nào? (Sau này trên đường QL 1 gần ngã tư lên La Vang có thêm một nhà máy nước đá nữa, không biết của ai nhưng chưa bao lâu thì ...Chạy?)
Bao cây đá lạnh chưa kịp đông đặc trọn vẹn, mới được một lớp ngoài đã cho bán ra. Chiếc xe tải to lớn đang đậu, đợi chở đá đi. Một đám đông người chực chờ mua đá lẻ. Tất cả đều chờ đá lạnh, tới đây từ lúc trời chưa rạng. Phải kể tới một, hai chiếc xe đạp ba bánh chở hàng chực sẵn từ lâu. Cả thành phố khao khát đá lạnh dưới sức nóng của bầu trời nam nắng. Trời càng nóng, giá đá lạnh càng cao. O Huê phải làm sao có đá lạnh về nhà quay thùng kem, mạch sống chính trong nhà?
Ngang lứa còn có Nguyễn khắc Hiếu bạn tôi đồng lớp tiểu học. Hiếu đi học về, có khi ra chợ phụ bán hàng cho mạ. Mạ bạn Hiếu có cái quán bún bò- một cái chái bên vách Tiệm Vạn An- ngõ từ đường Quang Trung đi vô chợ, tức là giữa Vạn An và tiệm hàng Ông Út. Bún bò mạ của Hiếu thật ngon nên đông khách. Quán vào buổi sáng đông khách nhất, dãy bàn kê sát vào tường không khi nào dư chỗ.
Trường 'Miệu Ôn Voi' gần gốc cây xanh phía xa xa
Quanh Chợ hồi đó, bạn bè tiểu học với tôi khá đông. Đứa nào cũng phụ được gia đình. Tôi nhớ Hoàng Đạo; ôi cái giọng bắc sao 'chỉnh' quá đi thôi! Đạo hàng ngày phụ mẹ, mời chào khách. Nhà Đạo, cái dãy quán tạp hoá có thể có thể từ lúc di cư 1954. Dãy quán thấp nhỏ, lù mù, day lưng phia bờ sông, mặt trước ngó chếch qua lầu gạo ông Hứa Đức Hào. Phúc 'mập' con chủ tiệm ăn Đường Ký. Người bạn này ít nói, to cao như cha. Hàng ngày Phúc phụ gia đình làm bánh bao, nhồi bột mỳ cho món hoành thánh nổi tiếng của tiệm ăn Tàu này. Có mấy đứa bạn khác, gia đình thuộc nhóm Trung Hoa Hội Quán; đứa nào cũng siêng năng phụ giúp gia đình. Bạn Lê cảnh Dỏ, phố Trần hưng Đạo -Quang Trung chăm nom tiệm hàng, giúp ba mẹ bán cho khách thuốc lào Bát Tiên, kẹo bánh... ngay cả những tờ vé số thứ Ba xổ "ước mơ triệu phú" của người thành phố một thời.
theo chiếc xe đạp hình này, rẽ phải là vô Chùa Bà Năm, nhà bạn Hồ Đại Đường ở hẻm này. Hẻm chùa Bà Năm này thông lên đường Quang Trung
Trở lại cái nghề 'quay kem', nghề của o cháu bạn Hồ đại Đường. Xem vậy mà gian khó. Phải kiên nhẫn, quay sao cho độ lạnh của đá làm kem đông cho o Đường đi bán. Quay kem có nghĩa là, Đường thức dậy thật sớm, tới ngay nhà máy nước đá, chờ hay giành mua cho ra từng khúc nước đá chưa kịp đông đặc hoàn toàn người QT lúc này gọi là "nước đá còn non" hay "chưa già". Tất cả đều nhờ lớp đá lạnh trộn thêm muối -đó là 'bí mật' gia tăng độ lạnh. Thùng kem lỏng, giờ Đường quay liên tục, đá ngoài càng lạnh kem trong càng mau đông. Xong việc, bạn tôi mới bắt đầu đi học hay làm bài. Nhà nghèo hiếu học, Hồ đại Đường luôn đứng đầu lớp và là học sinh đứng đầu trường Nam đến nỗi ông Hoàng văn Ngũ người trưởng Ty Học Vụ (1965) nhớ và khen "học như Hồ đại Đường kìa".Người viết ghi ngang đây chắc bạn bè cùng lứa nhớ về Hồ Đại Đường, một học sinh ưu hạng một thời, niềm tự hào của lớp Nhất C học trò thầy Khánh. Một người bạn có người cô hiền lành thuơng cháu và chiếc xe kem ngày ngày miệt mài bên phố Quảng Trị.
vợ chồng Hồ Đại Đường (trái ngoài cùng) đang chung vui cùng các bạn NH 65-72 khi về thăm Nem Lụi Sãi ngày 23/6/2012 trong kỳ Đại Hội 60 năm Nguyễn Hoàng 24/6/2012 tại QT
nay Hồ đại Đường nay đã ra đi về thế giới bên kia của người thiên cổ
Cuộc đời như phù ảnh, thế gian nhiều cuộc đổi dời, bao cảnh bể dâu tan tác. Thành phố Quảng Trị đã thành tro bụi. Bốn muơi năm sau, những con người phố xưa về thăm đất cũ. Những đứa học trò về lại trên nền trường Nguyễn Hoàng. Tôi không ngờ gặp lại Hồ đại Đường, người bạn giỏi toán năm xưa. Dù đã xa Quảng Trị nhưng Đường mãi hoài thuơng nhớ một thành phố nơi Đường lớn khôn lên cùng tiếng leng keng của chiếc xe kem của người cô yêu dấu muôn đời./.
Đinh trọng Phúc
edit tái đăng trang mới 16.11. 2025
San Jose USA
==============
==============
cuối năm 2013 giáp tết 2014, thầy Lê hữu Thăng cùng một số đồng môn Nguyễn Hoàng tới thăm Hồ đại Đường bị tai biến nhẹ tại Sài Gòn
==============================
COMMENT ĐƯA QUA TRANG NÀY
Thầy Lê hữu Thăng.....Đó là bà Huê..ở nơi chùa Bà Năm(Bà Năm là vợ Ong quan 5..Colonel Pháp,Khâm sư tỉnh Q
Tri..đi săn voi ơ đường Bảo Đai bị voi chà chết).Năm 1967, nha máy nước đá của ông Mỷ Phát,nổ bình gaz,bà Huê bị thương,tức ngực,dược bổi thường,sau đó ông MP bố tri cong việc làm từ thiện,hàng ngày Bà Huê lên bệnh viện,có ai chết,tặng một quan tài và ít tiền lo mai táng...Hổ đại Đường lả cháu bà Huê,nuôi cho ăn học..sau nay khoang nam 2000,nghe no í đổ kỹ sư,tui co s gặp,có nhả ở duong Cao Thắng...Đi bán cả em,đơn giản như thế mả nuôi cháu,tình nghĩa cao quý quá..]
tieng thoi gian said...Cảnh Dỏ Lê ... Bài viết quá hay Phúc ơi, bạn đã gợi lại ít nhiều kỷ niệm của những ký ức xa xưa, hơn 40 năm mà vẫn thấy như mới đó qua bút ký của bạn. Bài viết chính xác và rất chân thật. O bán kem đó là cô ruột của Hồ đại Đường, mình biết rõ là vì ngày xưa mình đã từng ăn ngủ tại nhà HĐĐ. Học hỏi thêm ở HĐĐ môn toán vì HĐĐ quá giỏi toán. Ngoài công việc bán kem cô còn là 1 diễn viên về bộ môn hát bội nữa. Hồi đó ba của mình mê đánh trống chầu rồi vung tiền lên sân khấu để thưởng cho những đoàn hát bội từ phía nam ra diễn tại Quảng Trị. Mình muốn nhắc lại những kỷ niệm ngày xưa nhiều và nhiều lắm nhưng thiếu chất diễn thuyết ,văn lại không hay nên thôi. Hôm nay đọc được bài viết của bạn......bạn biết không, mình đã và đang khóc đây. Thôi mình chỉ muốn bổ sung 1 vài ý về o bán KEM VANI để nuôi cháu ăn học đến thành đạt.
Cách đây 3 năm mình có lên Sài Gòn và tìm gặp được 3 bạn thân học chung lớp với mình: Hồ Đại Đường - Hồ đắc Lễ và Trần chính Nghĩa, bạn còn nhớ không? Chúc bạn vui khoẻ. À mình nhớ ra rồi tên O bán kem là O Xuân
tieng thoi gian said...Thach Hãn ..... Trường " miệu ôông Voi"! Ngôi trường tuổi thơ của tôi! Từ năm 70 đến 72! Kỷ niệm kg bao giờ phai!
No comments:
Post a Comment