Tôi xa đô thành một đêm trăng mông mênh.
Tuy ra đi rồi mà vẫn nhớ vẫn thương
Hình bóng ấy người em thơ đang từng giờ đợi chờ.
Tiếng hát những chiều thành câu thơ thương yêụ
Bao nhiêu con đường nằm thức giấc giữa đêm khuya
Vì tiếng nói của con tim đi tìm mộng cuộc đời.
..(Nhớ thành Đô /Hoàng thi Thơ)
***
Tôi hay viết về QUẢNG TRỊ, nhắc lại thành phố cũ mà quên đi cái rạp xi nê (CINEMA) hay rạp chiếu bóng thì thật là thiếu sót lớn. Tôi cho rằng nhắc về hình ảnh kỷ niệm xưa trong đó có một rạp xi nê không cứ do nội dung cuốn phim mà là hình ảnh một rạp chiếu bóng thôi. Cũng như nhắc đến những gánh hàng rong dân dã một thời do không phải thời này không có, mà là vì một hình ảnh giờ không còn tồn tại, đã trôi hết vào quá khứ xa vời. Hôm nay có bạn đọc thấy người viết kể lại gánh hàng bún xáo Quảng Trị mà xúc động nhớ về gánh bún thịt nướng bên thềm rạp Đại Chúng. Bạn đọc này kể rằng:
"ơn HLĐ đã nhắc đến bún xáo QTr và từ " kéo ghế " của xứ mình.
Làm tôi nhớ lại phở gõ ở Huế trong những năm tháng định cư lai thí.
Cứ mỗi chiều về khi nghe tiếng gõ lốc cốc thì gọi vào nhà trọ, những tô phở nhỏ gọn bốc hơi và mũi thơm quyện lên hưởi nghe là thèm.
Cũng cùng hương quê nhà này tôi còn nhớ tô bún thịt nướng tại thềm sân rạp chiếu phim Đại Chúng Quảng Trị. Với tuổi trẻ, cái hương vị thơm ngon của tô bún thit nướng Đại Chúng hồi đó làm tôi còn nhớ và lưu luyến đến ngày hôm nay, cái ngon không chỉ của thực phẩm mà còn thêm gia vị của củ hành chua thật là đậm đà béo ngọt cay nồng ấm áp vào những chiều có mưa bay lất phất.
HLĐ có biết nhớ chỗ này không? ,xin cho một vài cảm nhận có thât không hay chỉ là cảm nghĩ của riêng tôi về quê hương thương nhớ Quảng Trị của chúng ta.
Cảm ơn ĐHL và chúc bạn vui khỏe."
ĐẠI CHÚNG- ĐỒ HỌA CỦA BẠN ĐỌC TRƯƠNG HÒA
Tưởng cũng xin nhắc lại một chút về tôi, do thuở đó tôi là một đứa bé "ghiền xi nê" vô cùng! Và coi phim thì một thời chỉ đi vé dưới hạng chót: nghĩa là 'dúi' cho chú Sinh vài ba đồng là chạy tọt vào trong...
KHÔNG ẢNH CÓ MŨI TÊN ĐỎ CHỈ RẠP XI NÊ ĐẠI CHÚNG
Riêng với các bạn hiện nay đang sinh sống tại thành phố QT mới xây dựng sau này thì cái danh từ "rạp xi nê" chắc hẳn đã vào quá khứ. Phương tiện hiện đại biết bao nhiêu thứ giải trí chắc chắn sẽ không còn nhu cầu phải vào rạp xi- nê như tôi vừa nói. Hơn nữa QT giờ này chưa hẳn đã có ai đầu tư vào loại rạp như thế. Tôi vẫn mong kể lại vì tôi hi vọng các em thế hệ sau này có thể hình dung hình ảnh xa xưa - một thành phố thật sự xóa nhòa.
Sau lưng tòa hành chánh cũ có nhà Đại Hội, ngó qua chênh chếch là tòa Án QT, đều nằm theo đường Trần hưng Đạo. Nhà Đại Hội chỉ để hội họp hay các buổi ca vũ nhạc kịch do chính quyền hồi đó tổ chức. Nhưng Rạp Xi NÊ Đại Chúng đã đi vào "lịch sử giải trí " của người dân QT. Nó nằm ngay cuối đường Trần Cao Vân; tôi nhớ mang máng là của bà chủ cây xăng Shell tại bến xe Nguyễn Hoàng hồi đó [theo bác Hoàng xuân Định thì chủ cây xăng này là chủ tiệm ăn Như Ý hồi xưa tại QT ]. Truyện kể ở đây phải là lúc chưa có cái T.V trắng đen, và thiên hạ kể cả thằng bé như tôi chưa hình dung ra TV là gì!
Như thế, niềm vui giải trí về hình ảnh, hay nói khác đi là "Nghệ thuật thứ Bảy" cho dân thành phố dạo này chỉ còn cái rạp xi nê Đại Chúng thôi.
Tôi là đứa "ghiền xi nê, mê xi nê", đến nỗi còn hằn sâu trong trí nhớ cảnh 'làm nũng' với mạ tôi. Lý do: mỗi khi mạ tôi không còn cho vài ba đồng nữa, thế là tôi 'kéo mền- quăng gối' làm 'nư' cho được mới nghe!
Sung suớng làm sao khi mạ tôi 'thua' thằng con trai "cưng"; có đuợc ba đồng ($3) trong tay, tôi ' te- còng' chạy mau tới rạp Đại Chúng. Xin thưa với bạn đọc rằng: ngang đây, tôi chẳng dám tới mua một vé hạng trẻ em ($5.)- hạng chót dành cho mấy dãy ghế ọp ẹp gần sát với tấm màn trắng khổng lồ. Ba đồng- có nghĩa là tôi "lấm lét" chen tới gần bác giữ cửa tức là bác Sinh, tôi còn nhớ tên,"chuồi' cho bác có chút "tiền bỏ túi" thế là "a- lê -hấp" tôi chạy tọt vào trong.
Rõ khổ! hạng trẻ em tức là 5$, ngồi trước, ngăn cách với các hạng người lớn tức là hạng ba tới hạng nhất một hàng rào kẽm gai. Cũng khổ cho mấy đứa nhỏ ít tiền phải ngồi trước tức là chịu đựng mùi "khai nồng " từ mấy lỗ tiểu hai bên ở phía trước. Thế mà chẳng đứa nào ca cẩm than phiền gì? Vào được trong rạp là "sướng như tiên' dù "chuồi' cho bác Sinh hay mua vé 5 đồng cũng là con nít, chẳng ai để ý. Bạn đọc thấy đó, tên bác giữ cửa tôi còn nhớ, chứng tỏ tôi là khách "thường trực" của rạp Đại Chúng rồi.
Phía sau cùng là hạng nhất, giá vé tôi còn nhớ khoảng 20$( có nghĩa là bằng 4 tô bún bò, thời giá lúc đó). Còn trên đầu hạng nhất là balcon tức là hạng lầu 30$. Tôi quên kể rằng hạng nhất nhì và lầu có thể cho kèm theo 1 em nhỏ miễn vé. Em nhỏ này là con em họ nhưng nếu hảo tâm họ có thể dắt em nào sạch sẽ cho vô theo, cũng thế thôi, chẳng ai quan tâm tò mò. Khổ nỗi tôi chẳng dám xin ai bao giờ!
Giây phút vui thú nhất là lúc đèn phụt tắt. Trước tiên lúc nào cả rạp cũng phải chào quốc kỳ, phim thời sự VN của bộ thông tin, rồi đến phim chiếu dạo để 'chào hàng " các phim mà bà chủ sắp thuê từ HUẾ ra kỳ sau. Tôi thỉnh thoảng liếc nhìn những lằn sáng trắng từ 3 cái lỗ vuông sau lưng hạng lầu đang thay nhau làm việc. Chúng thi đua chiếu tới cái màn trẳng cao, rộng thênh thang trước mắt. Đừng có trở ngại kỹ thuật nghe! vì mỗi lần có trở ngại là thiên hạ la hét chí chóe điếc cả tai tôi , tiếng huýt gió , gõ ghế, cười cợt ôi thôi đủ loại âm thanh. Tội cho chú chiếu phim! chắc chú đang "lính qua lính quýnh" trên đó.
.jpg)
ĐỊCH LONG - KHƯƠNG ĐẠI VỆ
Vương Vũ
Mấy anh chị người lớn thì mê phim tình cảm còn gọi là phim Pháp. Nhưng những loại "siêu phẩm" thì mấy khi ra đến thành phố địa đầu giới tuyến này, nên mấy vị hay vô Huế coi. Còn chúng tôi thì mê phim võ thuật nào là Vương Vũ, Địch long, Khương đại Vệ những ngôi sao võ thuật khiến chúng tôi "chết mê chết mệt" rồi những hình ảnh Hercules, Samson mạnh như thiên thần Những tảng đá lớn Hercules, Samson bưng nhẹ như chơi. Sau đó tôi chẳng hề quên hình ảnh phim cao bồi Django, chú cao bồi vừa cỡi ngựa vừa bắn súng "đoàng đoàng " thật oai. Nói về phim Ân Độ khi nào cũng "ế khách ". Ngày đó phim Ấn chỉ là phim trắng đen cốt truyện chẳng ăn khách nên mỗi lúc có phim Ấn Độ thì rạp Đại Chúng thật ít khách nếu không muốn nói là "vắng teo". Cái không ưa của phim Ấn Độ do khi nào cũng xen vào múa hát theo điệu của Ấn. Trai gái ưa nhau, phải tình nhau xong là đến màn vừa múa vừa đuổi theo nhau tán tỉnh. Chuyện mới kỳ cho phim Ân Độ- phim đóng tân thời cũng múa và hát theo nhịp trống--không có không được, mới lạ?!
DJango 1966 (Sergio Corbucci )
Thì ra ai ai trong cái thành phố này cũng "mê xi nê " như tôi mới lạ. Tôi thưong cảm cái thành phố bé nhỏ này là vậy đó. Nhớ về những buổi phim hay, thiên hạ mua vé đứng chờ vào cửa nhưng mấy cuốn phim thì đang trên "đừơng thiên lý ", có thể phim còn 'bon bon' chạy trên chiếc xe đò Huế --Quảng trị ,chưa về đến bến Nguyễn Hoàng cũng nên?
Người này hỏi người kia- rồi người kia hỏi người nọ:
- Phim về chưa mi?
- Răng xe chạy chậm dữ rứa?
Thiệt tội! nhưng rồi cái gì đến sẽ đến thôi. Khoảng gần hai giờ chiều, chiếc xích lô đạp đổ phịch trứơc cửa rạp. Trên xe, chồng phim còn nằm trong cái bao bố hở miệng. Mọi người đồng loạt reo lên, mừng rỡ như thấy đứa con đi lạc phương xa mới về. Khách ùn ùn vô cửa. Chú chiếu phim hấp tấp vác chồng phim hình bánh xe đi mau lên lầu...
LÝ TIỂU LONG
Thời gian sau này những phim võ hiệp Hồng Công Đài Loan với những siêu phẩm quyền cước làm người thành phố QT mê mệt. Trước đó đã nói là Khương Đại Vệ, Địch Long nhưng sau này là Lý Tiểu Long (Bruce Lee) mới làm chúng tôi càng ghiền coi...Lúc này tuổi bắt đầu lớn, những bộ phim còn gọi là "siêu phẩm quyền cước" có Lý Tiểu Long nào là Mãnh Long Quá Giang, Đường Sơn Đại Huynh, Tinh võ Môn đều có Lý tiểu Long, thần tượng quyền cước trong lòng bao lứa thanh niên mới lớn trong đó có chúng tôi. Nhớ làm sao những cú đá liên hoàn hay cú đấm thần tốc của Lý Tiểu Long! Người kể còn nhớ Đại Chúng chỉ chiếu đến Đường Sơn Đại Huynh cùng Tinh võ Môn còn chờ Mãnh Long Quá Giang chỉ có chiếu trong Huế, ai có điều kiện thì vô Huế coi tại rạp Tân Tân thì phải. Còn phim Việt Nam đang say mê với Chân Trời Tím còn chờ Nắng Chiều thì Quảng Trị thật sự ...CHẠY?
Thật tiếc làm sao!
Thú giải trí của người thành phố QT có gì đâu? dĩ nhiên chỉ còn rạp phim Đại Chúng là số một!
*
Gần qua đầu thầp niên 1970, sau vụ nổ lựu đạn trong rạp, Đại Chúng sang lại cho một bà chủ giàu có Ấn Độ nghe đâu tên là "Fatima" hay gì đó? Rạp mang tên mới là KIM CHÂU. Ngoài Kim Châu ra, QT chẳng có thêm cái mới ngoại trừ cái tháp nước máy khổng lồ mới xây bên cạnh. Người kể nhớ không lầm, nước máy này chưa hoạt động gì thì đã xảy ra chuyện 1972 Mùa Hè Đỏ Lửa.
Thế mà đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, thời gian như nước trôi qua cầu hay gió thoảng mây bay xa mãi về vùng dĩ vãng. Nếu giờ đây các em nhỏ đang sống trong thành phố Quảng Trị, thì các em chỉ quen giải trí với thế giới digital, remote control ... điều khiển từ xa cùng bao nhiêu phương tiện hiện đại khác. Kể sao hết bao thứ giải trí thừa mứa hôm nay; nào TV màu với nhiều phim truyện dài lê thê hàng cả trăm tập, nào compact disc, DVD, youtube, online... Kể không hết!
Có thể đến một lúc nào đó, trong thế giới dư thừa vật chất hôm nay, chúng ta bất kể người lớn trẻ nhỏ, không còn hào hứng hay xúc cảm với một cuốn phim hay bản nhạc nào nữa. Có thể tâm lý hôm nay đến từ tâm lý do mọi thứ đều sẵn có trong tầm tay, quá sẵn, quá dễ dàng và nhất là quá 'thừa mứa'!
Thế thì xin trở lại với thời gian quá khứ kể trên, nếu có thể, bằng hoài niệm, cái thời một thành phố chỉ có một rạp xi nê, khi TV chưa phải là hình ảnh phổ biến cho mọi nhà của người thành phố. Người viết tin rằng tâm lý chúng ta thời đó chắc hẳn phải thích thú, say mê sau những buổi đi vào rạp xi nê Đại Chúng. Một thời-khi thiên hạ chưa hề nghe cái từ Internet là chi?
Có thể các bạn và tôi đang có nhiều nỗi nhớ về một thành phố năm xưa. Lưu lạc bốn phương trời, nhưng còn lắm người khi ra đi còn nhớ về ĐẠI CHÚNG, một rạp xi nê từng "thủy chung" với số phận của một thành phố nay chìm khuất trong kỷ niệm xa vời ./.
tái edit by
Đinh trọng Phúc 1/1/2026
No comments:
Post a Comment