Tha La ở Xã Trảng Bàng, Quận Củ
Chi, Tỉnh Hậu Nghĩa xưa, nhưng lạ làm sao cứ mỗi lần tôi nghe lại bản nhạc Tha
La Xóm Đạo tôi cứ nhớ một Hạnh Hoa Thôn trong bóng mờ dĩ vãng. Tiếng hát của ca
sĩ Hoàng Oanh mới chính là lúc trí nhớ tác giả cứ bàng bạc trôi về thôn xưa,
quê cũ nơi có hồi chuông họ đạo Trí Bưu
cùng cạnh Hạnh Hoa Thôn ẩn mình bên mấy lũy tre làng thâm u cô tịch.
Thời gian đầu năm 1973 lúc còn thụ huấn quân trường cũng là lúc Hiệp Định Paris
1973 được ký kết. Tháng một năm 1973 là thời gian tất cả SVSQ tất cả tạicác
quân trường VNCH phải đi Công Tác Thông
Tin Tuyên Truyền nhằm giải thích cho dân về Hiệp Định. Vùng tác giả
cùng toán công tác trú đóng là xã Phước Hiệp kế cận xã Trảng Bàng, nơi "Tha La Xóm Đạo" một bài hát của
nhạc sĩ Dzũng Chinh nghe thơ mộng lắm, nhưng chẳng ai trong toán chúng tôi dám
mò qua. Thế là 'mù tịt’ tôi gần mà xa do chẳng biết "người em xóm
đạo" là gì. Ngày đó có một tiếng gọi là "vùng :xôi đậu" của Củ Chi tỉnh Hậu Nghĩa. Đi ra đường là
ánh mắt canh chừng, 'ngày mình- đêm họ', đây là sự thật. Sự giằng co càng nhiều
khi hòa bình tạm thời đã ký. Nhưng lằn ranh có phân định rõ ràng đâu, thế là
càng thêm rắc rối cho dân. Tôi làm gì được "tung tăng, thoải mái" đi
chơi như mấy đứa bạn đồng môn Nguyễn Hoàng đã vào các khóa SVSQ và được đi
"chiến dịch" ngoài trung. Nói cho cụ thể là vùng hoạt động tại các
trại tạm cư chiến nạn là Trung Tâm Hòa Khánh 1973.
Như đã viết trên, chúng tôi ở gần Trảng Bàng nơi có Tha La
xóm Đạo thời gian đó là vùng không có an ninh. Như thế rõ ràng gần mà xa, do
không dám liều đi chơi lang thang được. Thế là ngày ngày tôi bó gối ngồi giữ đồ
cho anh em trong căn nhà trống. Công tác ít ỏi, chẳng đi xa cuối cùng người
viết mất một dịp quý báu trong đời- tới thắm Tha La.
Một Nhà
thờ Hạnh Hoa Thôn hay một Tha La nay không còn nữa!
Hướng về quê cũ, Thành Phố QT nơi có Hạnh Hoa Thôn cạnh thôn
Đệ Tứ nơi tôi sinh ra cho đến lúc giã từ nó đúng mười chín tuổi. Một mùa hè đỏ
lửa 1972 chắc suốt đời có lắm người QT chẳng có ai quên.
Gần nhà thờ của Thôn Hạnh Hoa có cái giếng
nước uống lâu đời mà ai sinh ra sống cận kề con đường Lê văn Duyệt hay
thôn Đệ Tứ mới biết. Người viết sinh ra và lớn lên nơi đây và sống nhờ miếng
nước uống của cái giếng nước quý hóa đó mới nhớ và kể lại cho bà con cố cựu
nghe chơi.
Từ Cửa Hậu hay Cửa Lao Xá Thành Cổ, nếu người xóm
Cửa Hậu chúng tôi muốn tới giếng đó thì phải men theo con đường Lê v Duyệt đi
về hướng góc Bầu. Gần tới nhà Ông Quản Lợ rẽ xuống con đường kiệt vào nhà Cô
Hoàng, Bà Nhớ mẹ của Nguyễn Văn con đường thấp dần sẽ tới thôn Hạnh Hoa tức là
gặp cái giếng. Từ cái giếng này đi theo con đường trong thôn một đoạn ngắn là
tới Nhà Thờ Hạnh Hoa. Nhà thờ Hạnh Hoa ngó ra là con đường tỉnh lộ 555 từ Góc Bầu chạy về Ba Bến,
các thôn Thâm Triều, Anh Kiệt, Tả Hữu Phương Lang… về nữa là đến Biển Gia Đẳng.
Chuyện người viết xin thưa là bà con Hạnh Hoa và Thôn
(Phường) Đệ Tứ không phải không có giếng nào mà quý cái giếng nước Hạnh Hoa do
mạch nước bao năm vẫn cung cấp duy nhất cho bà con gánh về mục đích duy nhất
là uống thôi.
Đúng thế, gánh về tới nhà, hai thùng nước này chỉ đổ vô cái
khạp đựng nước uống mà thôi. Chuyện nước rửa thì ai cũng có giếng gần rồi. Gánh
về rửa ráy thậm chí ra quanh giếng tắm giặt gần đó không ai phiền hà.
Không những từ Cửa Hậu mà xóm trên xa hơn garage ông
Trương Long ông thân người bạn Trương Sừng của người viết tức là xóm nhà
ông Đội Lạp, ông thân các anh Ngô Tùng, Ngô Dũng và Ngô thị Sáu. Xóm này
cũng là xóm gần ngõ kiệt của bạn Tống thị Huê, vô nhà chị Thu Ba và chị Tha.
Người viết kể lân la như thế là muốn nhắc lại hình ảnh một người đó là anh
Báu. Nhà anh Báu tuy xa nhưng hàng ngày anh vẫn siêng năng lên tận cái giếng
Hạnh Hoa này để gánh nước uống về giúp mạ. Anh Báu tuy là thanh niên trai trẻ
nhưng chẳng bao giờ ô ngai (e thẹn) khi đi gánh nước đường xa. Ôi người viết cứ
nhớ mãi dáng anh Báu, một người trai trẻ đi gánh nước uống Hạnh Hoa thôn. Anh
gánh “dẻo queo”, bước chạy nhịp nhàng, trông rất đẹp mắt. Cặp
thùng sắt vuông loại chứa dầu hỏa trước kia, đựng nước đầy anh Báu không quên
để vào trên mặt vài miếng lá chuối để nước khỏi tròng trành. Thật lạ, chỉ có
mình anh Báu từ xóm nhà ông Đội Lạp dám về tận đây để gánh cho được thứ nước
giếng này. Nói gì chăng nữa, Anh quả đúng là người con có hiếu, thương mẹ già
tần tảo nuôi con.
Thôn tôi ở, thông thường cứ dầu mỗi con đường kiệt hay có
cái giếng. Xóm vào nhà bạn Tống thị Huê, xóm anh Báu, xóm Cửa Hậu, xóm vào
nhà bạn Trần Tài chi đều có giếng. Nhưng chỉ là nước giếng giặt rửa,
không có cái giếng nào có thứ nước uống quý như cái giếng Hạnh Hoa Thôn. Thời
sau này bắt đầu có nước máy nhưng nước máy chỉ loanh quanh ở phố Quảng Trị chưa
thể về đến con đường Lê văn Duyệt. Sau này nước máy về đến mút cuối con đường
Trần Hưng Đạo tức đối diện với miếu Âm Hồn ngó chếch qua là xóm Heo, mới có cái
giếng máy bà con trên đó ra lắc lắc lấy nước về dùng hàng ngày. Lũ tôi đi học
trường Nam tiểu học, trên đường về cũng lắc lắc vài cái nhưng nước lên khó quá
cũng bỏ qua không 'thèm' chơi nữa.
Dù không thiếu nước nhưng từ con kiệt vào nhà anh Báu cho
đến góc Bầu bà con cố cựu thôn Đệ Tứ ai cũng nhớ thứ nước uống từ cái
giếng Thôn Hạnh Hoa này. Mỗi lần về Hạnh Hoa người viết
thường đi trẹ cho mau tức là rẽ xuống con kiệt cạnh nhà ông Quản Lợ. Kiệt này
có nhà hai bạn Nguyễn Kiệt (cháu cô Hoàng) và Nguyễn Văn (anh cô cậu với
Mỹ Tín, chị Thạnh vợ đại úy Nguyễn Bích em Đại tá Nguyễn Bé coi về Xây Dựng
Nông Thôn) đều ở con kiệt này. Ngoài đường là nhà họp của Thôn Đệ Tứ có
nhà mệ Cửu Mình và nhà Bác Vọng hay đi chiếc mobylette. Người mình
có những luật lệ bất thành văn nhưng bà con tôn trọng một cách tự nguyện. Đi
ngang cái giếng không ai canh giữ, chẳng ai coi chừng nhưng tuyệt nhiên chẳng
có ai héo lánh tắm giặt làm mất vệ sinh. Thật quý hóa cho tinh thần tự giác và
tôn trọng giềng mối xóm làng của bà con mình thời đó. Nhu cầu nước uống chỉ
gánh về để cất dùng không ai tham lam giành giật làm chi. Thế nên đi ngang cái
giếng, tôi luôn thấy quang cảnh yên lặng, vắng vẻ. Tại sao mà giếng uống này
lại vắng vẻ? Dĩ nhiên tôi phải hiểu ra bà con trong hai thôn Đệ tứ và Hạnh
Hoa chỉ gánh về để uống thôi.
Có ngày mệ (bà) ngoại sai tôi đi về nhà ông Lê
Diễn (có con trai là cậu Lê Thành mất trong vụ 1.11.1963), người anh chú
bác với mệ ngoại tôi. Mệ ngoại tôi họ Lê (Lê thị Xấu ) người gốc Cổ Thành. Thật
ra Thôn hay Làng Cổ Thành rộng hơn so với Hạnh Hoa. Bản đồ vẽ lại ở đầu bài cho
chúng ta thấy rõ. Có thể Hạnh Hoa là thôn mới lập, mới đặt tên sau
này chăng. Lúc mới sinh ra đời, sau này tôi chỉ nghe làng Trí Bưu làng Cổ
Thành thôi, hay do tôi không để ý. Hạnh Hoa Thôn do mới nên nhà thờ Hạnh Hoa
kiến trúc rất mới so với nét thâm u cổ kính của nhà thờ Trí Bưu. Hạnh Hoa qua
Trí Bưu không xa nhưng phải vào bên kia con đường tỉnh lộ 555 và vào
nhiều lớp hàng tre kín mít nên tôi thời đó quá nhỏ nên làm biếng đi chơi vô
cùng. Đi ngang nhà thờ Hạnh Hoa tôi chỉ đứng ngoài nhìn. Thú thật vào thời đó,
con người ngoại đạo đó là 'rào chắn' ngăn trở cho tôi vào thăm nhà thờ. Không
ai cấm đoán tôi cả, tôi biết thế. Một nhà thờ an bình trong tầm tay, với những
kiến trúc giản dị bình thường không cầu kỳ hay hoa mỹ tây phương, sao tôi không
vào chơi cho biết để giờ đây hối tiếc. Sự hối tiếc muộn màng cho đến cuối năm
1973 về đơn vị tại Ba Bến chiếc GMC tiểu khu từ Diên Sanh ra ngang qua họ đạo, thôn
xóm đìu hiu hoang tàn đổ nát. Ngọn gió mùa giáng sinh 1973 về trong hoang lạnh
buồn tênh của một nơi thiếu bóng dân về.
Biết cái giếng nước uống Hạnh Hoa nhớ nó và nguồn nước mát
ngọt của cái giếng quý hóa kia từng luân lưu trong người tôi. Ngày đó tôi còn
nhỏ chẳng hề có sức để gánh nước giúp mẹ như chú Báu trên xóm ông Đội Lạp (có
các anh Tùng, Dũng và Sáu). Hình ảnh người con có hiếu gánh nước uống hàng ngày
giúp mạ như chú Báu cùng cái giếng nước uống Hạnh Hoa thôn là những gì tôi còn
nhớ để viết về cảnh cũ người xưa hầu mua vui cùng bạn đọc hôm nay, nhất là
những ai có một thời sống ở thôn Hạnh Hoa lúc đó.
Khoảng thập niên 1960 nếu ai mê sách nhất là truyện võ hiệp kỳ tình dã sử VN chắc còn nhớ những bộ truyện của nhà văn Sơn Linh Người Đẹp Thành Phiên Ngung, Lửa cháy Thành Tây Đô… và trong ký ức người viết có một cuốn mang tên là Hạnh Hoa Thôn Phục Hận. Một sự ngẫu nhiên và chắc chắn là ngẫu nhiên do tác giả chẳng có hàm ý gì về một "Hạnh Hoa Thôn" của Quảng Trị cả.
Rồi nửa
thế kỷ qua đi, cái tên Hạnh Hoa Thôn đã nằm yên trong ký ức của bao nhiêu trái
tim hoài cổ. Cùng nhau nhớ về thôn xưa làng cũ mà thương cho một xóm đạo hiền
hòa, cùng mái nhà thờ thân yêu lấp ló bên lũy tre làng. Khói lửa chiến tranh
lướt qua một Tha La xóm Đạo nhưng rồi Tha La vẫn còn sau cơn binh lửa. Bất hạnh
thay, Hạnh Hoa Thôn hay cả thành phố Quảng Trị năm xưa nay không còn nữa. Một
xóm đạo xa xưa đã đi vào lịch sử của lãng quên. Có ngọn gió chiều nào phất phơ
qua lũy tre thôn cũ nếu có ai hỏi ba tiếng Hạnh Hoa Thôn chắc chỉ nhận được một
tiếng thở dài ảo não, chất chứa u buồn./.
-0-0-0-
No comments:
Post a Comment