CAM LỘ, BAO NÉT MỜ PHAI TRONG KÝ ỨC TÔI
Theo bản đồ của Bộ TTM /VNCH một bản đồ có thể gọi là
chính danh do nó dùng trong quân sự thì dòng sông Miêu Giang tức là con sông
qua thị trấn Đông Hà. Nhưng lạ lắm, vẫn có nhiều người gọi là sông Hiếu Giang?
Hiếu giang là sông nào tôi không biết đâu là đúng. Cũng may tra cứu vào Tạp Chí
Cửa Việt có viết như sau...
Sông
đi qua khu vực của tuần Hiếu Giang nên có tên là Hiếu Giang - sông Hiếu. Khi
chảy qua địa bàn vùng trung du Cam Lộ, sông được gọi tên là sông Cam Lộ. Hiếu
Giang/sông Hiếu bắt nguồn từ các sông suối trên địa hình núi rừng sườn Đông dãy
Trường Sơn cao độ trên 1000m của huyện Hướng Hoá."
Như thế, Sông Hiếu là phần thượng nguồn của Miêu Giang và Miêu Giang mới là đoạn chảy qua thị trấn Đông Hà xong nhập vào dòng Thạch Hãn để chảy ra Cửa Việt. Chuyện ngày xưa lúc tôi mới bốn năm tuổi đã có một thời gian ngắn ở Cam Lộ.
Hồi ký của tác giả có nhắc đến Ba lòng trong "Đò Lên Ba Lòng " ,
Gio Linh trong "thầy Cửu Hàm Với Kỷ Niệm Gio Linh ", giờ mà không
nhắc đến Cam lộ thì không "công bằng " lắm.
Thời
gian khoảng 1959 lúc người viết mới sáu tuổi hay được ba tôi dắt theo lên các
quận Ba Lòng, Cam Lộ nên mới có nhiều kỷ niệm ở các quận của tỉnh Quảng
Trị là thế. Hình ảnh ngày xưa lúc tôi còn nhỏ quá, nay chỉ là ký ức phai mờ
theo ngày tháng. Nhưng mà nghĩ lại, nếu chúng ta không viết lại bây
giờ thì mai sau chẳng còn gì nữa.
Hôm
nay tác giả có dịp đính chính lại, theo lời nhắc nhở của một bậc đàn anh là anh
vừa quá vãng (2023) là anh Trần Chí Hiếu. Thời gian này Bác Thái Hanh làm quận
phó người ta hay gọi là Ông Phó Hanh còn bác Giáo làm Quận trưởng.
Sau này tôi còn nhớ còn có bác Nguyễn tri Kiệt (bà con với ô Nguyễn Diệp phó tỉnh QT 1974) nhưng tôi không chắc chắn
ai làm trước, ai làm sau. Trên quận chỉ có phương tiện là chiếc Land Rover.
Dưới Chi CA, cũng duy nhất một chiếc xe Jeep Willy màu xanh. Hồi này quận Cam
Lộ còn đóng ở vị trí cũ. Chi CA còn lợp tranh ván , chỉ có quận là khá hơn .
Cái hình tui đính kèm theo là thời tui đi theo ba tui lên quận Cam Lộ đó. Từ
tỉnh QT theo Đông Hà lên khoảng 17 cây số là chiếc xe jeep xanh rẽ phải để vào
quận. Tất nhiên chỗ này phải là ngã BA ,tiếp tục lên Khe Sanh và vào Cam Lộ tức
là xã Cam Thanh thì phải.
Tôi
có nhiều kỷ niệm với các chú , nhân viên của ba tôi như chú Thúc ba tôi khen
bắn súng COLT rất "cừ ", thân sinh của Cam Thanh người y tá tại Sơn Mỹ Hàm Tân, ngày đó tức là bác
Toàn, chú Khoai , chú Huấn lái xe cho ba tôi cho đến sau lúc ba tôi đổi vô
quận Hải Lăng 1964, chú Lê mậu Để bắn súng Carbine số MỘT… Bác Mãng hiện
còn ở trên dốc Tân SƠN Hàm Tân không biết bác còn không?
Đến
bữa trong Chi ra ăn cơm tháng ngoài nhà mẹ của Cam Thanh nấu ? Tôi là đứa nhỏ
chạy loanh quanh, mẹ Cam Thanh nói giọng bắc , các chú đều đứng dậy mời nhau
dùng bữa xong mới ngồi xuống. Trí nhớ của tôi còn đậm nét chuyện này vì tôi làm
chuyện rất nghịch rất có lỗi với chú Khoai cho đến giờ hơn 50 năm sau tôi vẫn
còn nhớ cái "tội" này . Thưa bạn đọc, có một bữa trưa trong Chi CA ra
nhà mẹ Cam Thanh ăn cơm trưa, chờ lúc mọi người đứng dậy mời nhau dùng bữa tôi
mới nhè nhẹ "kéo" cái ghế của chú Khoai lui. Khi chú Khoai ngồi xuống
chú "ngã chanh chòng" thật tội. Chú xanh mặt , nhưng chú rất thương
tôi còn nhỏ dại và đứa nhỏ độc nhất trong chi cho các chú bác
"cưng" không nói gì. Chỉ có tôi mang cái lỗi này "tận mấy
mươi năm" còn ân hận với chú Khoai. Chú Khoai giờ không biết còn mất .
Tuổi chú chỉ thua ba tôi vài tuổi thôi. Người gốc Cam Lộ và sống gần quận hồi
đó chắc ai cũng biết chú Khoai. Chú Huấn nghe Đinh thị Hiệp nói giờ vẫn còn.
Chỉ có ba của Cam Thanh mất sớm. Hồi đó bác đang bửa củi thì bị đứt mạch máu mà
mất. Bác hiền lành lắm, trong Chi ai cũng thương và ba tôi thương bác lắm.
Chuyện bác bị tai nạn thì sau này tôi về QT mới nghe. Ngoài bác Toàn còn bác
Mãng sau 1975 sống gần ba tôi ở Tân Sơn, Tân Thiện, chú Lê mậu Để cũng ở vùng
này. Bác Thúc bị bắt cóc và ra tận ngoài Bắc sau 1975 mới được tha vô, sau này
chú Thúc đi Mỹ nhưng cũng mất rồi...
Kỷ niệm Cam lộ tôi không có với Cùa do hồi đó không ai dám qua vùng Cùa. Người viết được nghe nói về thứ đất màu đỏ làm đồn điền hợp với cà phê, tiêu. Nghe đâu có đồn điền ông Tây xưa nay không còn nữa.
Đứa bé xưa không được may mắn, nói đúng ra do vấn đề an ninh nên chưa bao giờ ra dòng Hiếu Giang tự do thoải mái tắm gội như thời này. Chuyện an ninh thì ai cũng hiểu, đó là lý do chính yếu. Một thời gian lên sống tạm ở quận, tôi chẳng dám đi đâu xa. Hơn nữa tôi luôn sống trong Chi và gần quận để được bảo vệ. Một thời xe cộ là thứ quá hiếm hoi. Tôi chẳng biết người mình có phương tiện gì từ Đông Hà lên Cam Lộ? Ngoài quân đội ra, hành chánh thì ngoài chiếc Land Rover, và chiếc xe jeep xanh của Chi tôi không thấy chiếc xe 4 bánh nào. Khu thị tứ lèo tèo vài nóc nhà quanh quận. Những xã mang tên Cam Thanh, Cam Hiếu, Cam Hưng... được an ninh, gần quận bảo vệ. Cam Lộ còn nhiều xã nữa tôi không nhớ bằng lúc tôi ở trong chi CA tại quận Hải Lăng năm 1965 thì trí nhớ tôi tốt hơn vì lúc đó tôi đã học lớp Nhất rồi.
Người viết hay thương nhớ về kỷ niệm ngày xưa đó là do được sinh cùng lớn lên từ quê
ngoại. Một ngày xưa, bước chân đứa bé cứ lẽo đẽo theo cha. Giờ những bậc
cha, chú cùng bao người thân yêu khác đã về với trời thiên cổ. Thời gian qua nhanh quá lại từ một tấm lòng hoài cổ nên muốn kể lại cho nhau những gì trong lòng còn ghi lại. Cuối hết, tác giả chỉ mong đó là dư ảnh còn lại từ quá khứ xa xưa , bao người thân mến nay
tất cả đang ở tận đâu trong phương trời miên viễn, thật xa./.
-0-0-0-
No comments:
Post a Comment