chị tôi Đinh thị Biên- CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI BÊN GIÒNG Ô LÂU

 

Ngày xưa nàng vẫn yêu màu tím
Chiều chiều lên những đồi hoa sim
Đứng nhìn sim tím hoang biền biệt
Nhớ chồng chinh chiến miền xa xăm 

(Chuyện Hoa Sim- Anh Bằng )

     

lời nhắn 

Tại quê nội Truồi, bên cạnh mộ chị những chùm hoa sim tím nhắc lại bài hát đồi tím hoa sim chị thích nhất trong dĩa nhạc Anh Lê khắc Kha mua tặng chị sau chuyến huấn luyện ở Mỹ trở về. Người chị quá cố tội nghiệp ở trên quê hương nhưng sao cảm thấy bơ vơ lạc lỏng ,mới ngày nào em với Mạ chạy vạy để có được tiền đem chị từ nghĩa trang liệt sĩ Nam Giao về đây khi hoàn cảnh thật túng thiếu sau ngày miền Nam được hoàn toàn giải phóng!

Em lo thuê người bốc mộ,mua tiểu và có nhiệm vụ chở chị về làng đúng giờ Hạ huyệt,Mạ thì lo tiền cúng bái ở Truồi, chuyện trên đầu trên cổ dù khó khăn cũng gắng lo cho đâu đó vẹn toàn.
Giờ đây sau chuyến về quê hương,thăm lại mồ mả hai bên Nội ngoại,trong em có nhiều ước mơ để một ngày nào đó có thể trở về để lo cho chị thêm một lần trong đời.

 

 Đời chị  Đinh thị Biên - hồng nhan bạc mệnh - người chị vắn số ra đi , vẫn còn những đứa em qua facebook, email nhắc đến Chị  - HOA KHÔI MỸ CHÁNH một thời. ..

chị tôi chỉ có MỘT mà người yêu chị lại nhiều. Thời gian vùi lấp, nhiều khi muốn viết nhưng người viết lại ngập ngừng. Nhưng rồi lại nghĩ: 

            -Sá chi vài ba chữ biết đâu viết lên cũng giúp người xưa  tan bao nỗi hận tình ...  khi năm mươi năm qua  lớp lớp thời gian  vẫn chưa đủ dày để lấp đi bao chuyện xưa tích cũ ?!

***

                Chị Đinh thị Biên (1948-1967)

*cám ơn LiDO  Ảnh Quán đã tặng lại tấm hình này cho ba tôi vào năm 1967
Đinh trọng Phúc

chi Đinh thị Biên Mậu Tý 1948- Đinh Mùi 1967

Chị Biên chúng tôi sinh năm mậu tý 1948. Thời niên thiếu cho đến lúc lớn lên thì nhà  chị ở chợ Mỹ chánh, gần quê ngoại Ưu Điềm.  Bên giòng Ô Lâu con nước hiền hòa, đời con gái ngây thơ cùng bao kỷ niệm êm đềm bên con sông đó. Khi đến tuổi cập kê thì chị càng đẹp.  Người Mỹ chánh hồi đó cho đến nay vẫn còn nhắc lại. Ngoài tỉnh Qtrị cũng đông người thương mến chị Biên. Tốt nghiệp trung học chi đi dạy ấp tân sinh gần nhà. Trường của chị tôi dạy ngay trước mặt nhà sau lưng chợ Mỹ chánh. Chị rất nghiêm, chỉ gằn giọng một tiếng là em út im re. Con gái đến tuổi cập kê năm đúng 18 tuổi chị đi lấy chồng. Ngày đó có lắm chàng trai chàng trai gằm ghé chị nhưng sau cùng chị chọn được một trong nhiều chàng hùng quân đội...

        Sông Ô Lâu đoạn đi qua quốc lộ 1A - Mỹ Chánh - Hải Chánh - Hải Lăng.

  Theo em Đinh trọng Thiện kể lại, thì trước khi lấy anh Lê khắc Kha thì biết bao mối tình si của những chàng trai đã không quản bao khó khăn quyết tới chiếm cảm tình với chị

Đinh trọng viết như sau:

        -Nói về những người theo đuổi chị B thì tội nhất là anh Thanh, đại uý binh chủng thiết giáp. Anh cao to và đẹp trai nhưng không hiểu vì sao chị lại không thích anh, mỗi lần Anh đến thăm chị thì chị đã nhanh chạy ngả sau đến nhà chị Thanh con Bác Hòe trốn kỹ cho đến khi Anh Thanh ra về thì các em thông báo chị mới trở về nhà, thật tội! Lần cuối cùng đến thăm chị Anh Thanh đến cùng với năm chiếc xe tăng M 113 đổ trước nhà, chị lại chạy trốn và thế đợi một hồi thì anh ấy lên đường hành quân, mấy ngày sau nghe tin Anh ấy tử trận, cùng với thiếu tá Hồ Đắc Hanh quê ở Truồi, cả 5 chiếc xe M 113 đều bị bắn cháy, anh Thanh được tuyên dương lên cố thiếu tá.

Ngoài Anh Thanh si tình còn có Anh Quảng, giáo viên dạy ở Quảng Trị (Góc Bầu Thành Cổ). Gia đình khá giả và là công giáo nên Mạ rất vừa ý "Vào thời điểm năm 1965, 1966 mà có xe du lịch là thuộc gia đình có tầm cở, vì hồi đó trong nhà có xe honda 50 đã gọi là giàu có rồi, nhưng anh Quảng lúc nào vào nhà mình cũng đi bằng xe du lịch, có lẽ anh ấy nghĩ rằng sẽ dễ dàng có được chị chăng? nhưng khi vấp phải sự chối từ của Chị Anh ấy lại càng cảm thấy yêu thương chị hơn và rồi Anh ấy cậy nhờ đến Cha Dụ, cha Chánh xứ giáo phận Mỹ Chánh lúc bấy giờ. sau khi cha xứ xuống nhà nói chuyện với ba mạ, cũng không lung lay được chị nên Anh buồn tình và sa ngã vào tệ nạn để rồi kết thúc cuộc đời mình thật đau khổ!

Theo đuổi chị sau này còn có Anh Bá, đại uý Hải Quân, con Bác Thông Mai bán thuốc Tây, nhà gần chợ Mỹ Chánh, nhưng chị cũng không lọt được vào mắt chị. 

Nhà Văn Ngụy Ngữ con Bác xếp Bê sau nhà cũng rất thích Chị. Anh ấy thường qua nhà chơi, rất thương tụi em, ba mạ cũng thương anh ấy, nhưng rồi cũng đành chịu vì chị không gật đầu. Sau khi chị qua đời Anh Ngữ vẫn thường đến nhà dẫn tụi em đi thăm mộ chị cho đến khi Anh vào Sài Gòn. Ba của Anh ấy đi tập kết ra Bắc nên nghe nói sau này Anh ấy được vào làm ở hàng phim truyện Tp.HcM.

 Trong những người theo đuổi chị thì Anh Tôn thất Cường, sĩ quan là người lễ phép nhất đến độ chưa kịp chị đồng ý hay không thì Mạ đã cương quyết cấm đoán? Do mỗi lần vào nhà chơi Anh đều bụm tay trước bụng cúi gập người chào rất lễ phép nhưng Mạ không thích cử chị BỤM ... này!?

Cuối cùng anh Lê Khắc Kha là người rất có duyên với Chị. Anh thương chị đến nổi Anh đều khắc hai chữ KB lên mọi thân cây trong vườn. Anh không đẹp trai lắm nhưng nhìn rất oai và nam tính. Sau ngày ăn hỏi mấy tháng chút nửa là chị hủy hôn vì nghe phong phanh anh ấy đã có vợ nhăng nhít ở đâu đó ? không chịu đợi xác minh, chị bỏ vào SG trốn anh ấy. Anh Kha bỏ nhiệm sở tìm kiếm khắp nơi cuối cùng một tháng sau từ được chị ở SG để thanh minh tin đồn thất thiệt. Anh dẫn chị về Mỹ Chánh, mặt anh ốm nhom, râu ria xồm xoàm do cả tháng trời đi tìm chị không cạo ...

 Thời đó Mỹ Chánh nổi tiếng có nhiều cô gái xinh đẹp, ngoài chị B, chị Diễu (cũng mất sau chị B mấy năm do bệnh), chị Lan sau này là vợ Anh Đoàn Lít gia đình đang định cư ở Hoa Kỳ...(1)

Em nhớ hồi chưa cưới chị, Anh Kha thường đến nhà chơi và dắt em đi tắm sông. Mạ rất nghiêm cứ đến năm giờ chiều là đuổi Anh về đơn vị dù lúc đó gia đình anh Kha đã ra nhà mình làm lễ ăn hỏi, hồi đó quan niệm tình yêu nam nữ rất trong sáng không như bây giờ, ,,
Gia đình Anh Kha không giàu có gì như Anh Quảng nhưng thuộc diện gia đình nề nếp, gia phong, ai cũng học hành thành đạt và có địa vị trong xã hội.
Chị vào làm dâu nhà họ ai cũng thương mến, lại có ba cô em chồng tuổi ngang ngửa chị nên cũng đỡ buồn. Vào Huế được một thời gian là chị tìm cách thuyết phục Mạ vào Huế để gần gũi em út và sau trận chiến ác liệt lúc nửa đêm ở Mỹ Chánh là lý do chị quyết định đem cà nhà vào Huế Sinh sống"...

   Chị B đi lấy chồng mấy em còn nhỏ dại khi đó anh Nghĩa mới 14 –15 tuổi, O Mỹ mới 11 tuổi, đám cưới chị B xong thì cả nhà có thuyên chuyển vào Tây lộc Huế tránh chiến tranh. Sau thuê nhà khu công chức chợ Tây lộc, số 34 Đường Trần quốc Toản. Thời gian này mạ cả tôi  cũng có nồi cháo gà hàng ngày bán tại chợ Tây lộc, nồi cháo gà của mạ nấu rất ngon ai ăn cũng khen.

chợ Mỹ Chánh sau này khi chị tôi không còn tại thế


CUỘC ĐỜI NGẮN NGỦI CỦA CHỊ B. -HỒNG NHAN BẠC MỆNH

    Tưởng đời cứ thế êm trôi, ba tôi cũng có người rễ có chức phận vì sau đám cưới anh Kha lên đại úy và lên tiểu đoàn phó, tiếp đến chuẩn bị cho chức tiểu đoàn trưởng cho nay mai vì anh Kha tốt nghiệp trường khóa 18 Võ Bị Đà lạt công danh sẽ rất vượng.

   Năm 1967 ngoài Qtrị chú Trị, em người viết ra đời tại Phường Đệ Tứ QT. Anh Kha lúc đó đóng tại La vang nên hay ghé thăm nhà.

 Đó là lúc em trai út tôi mới mấy tháng tuổi đang nằm vẫy đạp trên cái ghế xếp, anh vuốt ve cứ khen rằng giống cả chị Biên đủ thấy trong trái tim anh Kha chị là hình ảnh của chị B thôi. Ai có ngờ đâu cái năm này là năm vĩnh biệt của hai vợ chồng.

Người kể nhớ  sau vụ Mậu Thân cả nhà chạy từ Cửa Hậu lên lánh nạn tại Chợ Quảng Trị (P Đệ Nhất Lò Mì Vạn Hoa) mồng 3 mồng 4 tết chạy về lại Cửa Hậu thì nhà và quán trước Cửa Hậu đang cháy, Anh Kha đang dẫn quân từ Trung Đoàn 1 về tuần tiểu dọc theo Đường Lê văn Duyệt. Lúc này anh đã góa vợ. 

Vào năm 1967 , hàng đêm ba tôi thuờng ngủ lại trên lầu ông Chút gần miếu Ông Voi trên chợ Qt. Đêm đó sau khi tôi đạp xe đạp lên báo hung tin cho ba tôi , ông liền rụng rời tay chân đạp xe về lại nhà ngoại tôi ở phường Đệ Tứ. Chỉ cách đó mấy tiếng đồng hồ chị tôi và em vợ , anh Lê khắc Ngạc cùng người tài xế ra QT tìm anh Kha , ghé qua chợ gặp ba tôi và người có cản vì e sợ vô lại Huế không an toàn khi trời quá chiều. Tôi còn nhớ rõ đêm đó mắt Ba tôi  đỏ hoe vì thương  chị B quá mức.  Ba tôi bước vô nhà Ngoại mà bước chân như xiêu đổ. Người đã rít biết bao nhiêu là thuốc lào mà không ngăn được cơn xúc động, như nghe trời đất sụp đổ tan tành!

 Ngày 9 tháng 9 năm 1967 chị B đứa con gái mà Ba yêu quý nhất là niềm hi vọng và kiêu hãnh của Ba giờ đã ra người thiên cổ. sáng sớm ba cùng con tức tốc vào Tây lộc, nhà chồng chị cách cửa Ngăn không xa. Quan tài chưa đậy nắp Nắp hòm hai chị em chưa đóng. Khuôn mặt chị xanh xao ,mắt đà nhắm, không còn nét hoảng sợ nào, chị đã bình thản ra đi khi trả lại cho đời một KIẾP HỒNG NHAN. Con tin vậy, vì nét mặt chị sao yên quá như người đã ngủ. Tội cho anh Kha, ăn nằm lăn , vật vả dưới đất ,khóc như đúa trẻ con, hai tay anh vật vả chân dảy dụa, "Biên ơi ! Biên Ơi !..."

Tại sao nàng vẫn yêu màu tím

Màu buồn tan tác phải không em

Để chiều sim tím hoang biền biệt

Để mình tôi khóc đời hoa sim (nhạc)

 Ngày đưa đám chị, qua chùa TỪ Đàm lên dốc Nam Giao. Anh Kha càng nằm lăn trên đất, bộ áo quần lính sốc xếch ra ngoài, lấm đầy bụi đất. Lòng anh như ai đốt xé phía trong , anh lăn lộn kêu mãi tên chị...(4)

   Chị B. và anh Kha lấy nhau chưa có đứa con nào nên sau này anh đi lấy vợ lại tên Thừa con gái Sãi quận Triệu Phong Qtrị. (2) Sau này anh Kha có cho lính xây cái miễu thờ vong linh cả ba người tại cây số 23 này . Nhưng lúc này chỉ còn trơ trọi cái miếu 3 lư hương đó gần một đầm nước còn vạt thông thì đã bị đốn sạch từ lúc nào.

Đời tôi là chiến binh rừng núi

Thường ngày qua những đồi hoa sim

Thấy cành sim chín thương vô bờ

Tiếc người em gái không còn nữa

(Anh Bằng)

Miễu 3 người xây nơi cây số 23 Quận Phò trạch Thừa thiên Sát cạnh quốc lộ 1 A. Hình này em tôi Đinh trọng Thịnh trong dịp ra Quảng Trị 1996 chụp lại một lần nữa. Người trong làng sơn quét miếu lại --.thời gian gần đây vạt thông sau này không còn ,sau nam 2000 xe đò đi ngang hay dừng lại thắp nhang, hiện tại miếu này không còn

    Một thời gian gia đình anh Kha xây cạnh đường Lê Huấn QT. Sau này làm quận trưởng Quận Ba tại Đà nẵng cho đến 1975. Sau này cũng có đi Mỹ theo diện HO . còn anh Nguyễn hoàng Đoan (3) lúc tôi còn nhỏ ngoài QT vào, hay nắm tay tôi đi chơi  quanh chợ Mỹ Chánh rồi tìm cách vào nhà mẹ cả tôi , kiếm cách lấy lòng chị Biên nhưng cũng bất thành .

còn có một sự thật nữa, ít có ai kể lại:

  Lúc xe chị bị người du kích bắn lật - chị bò đến gốc cây gần đó du kích tới bắn thêm . Có người quen chồng chị Hoa, rễ bác Tám  phường đệ Tứ,  theo xe M113 từ quận phong điền ra chỗ bị bắn đó suy đoán vậy.   Chỗ chị B bị bắn cách chiếc xe một đoạn , vì chị bò tới gốc cây gần đó .và những phát đạn bắn thêm sau này chị mới bị chết

Sau nầy người du kích này còn phục kích vào buổi xế chiều làm thêm nhiều tội nữa thừa những ai lái xe qua không có sự phòng bị mà giết người ta . Quận Phong điền sau đó chịu khôg nỗi đi phục kích lại và bắn chết người này . Quận có tịch thu cuốn sổ công tác của người du kích này cho ba tôi mượn . Cuốn sổ này bị đạn bắn lũng 1 lỗ . Nó có ghi chiến công .....ngày 9/9/1967 "giết được 1 tài xế , 1 sĩ quan và 1 NỮ SĨ QUAN NGỤY (tức chị tôi )

Đinh trọng Thiện kể thêm tương tự

 ...."Em quên kể với anh rằng,khi bị bắn ở cây số 23, gồm bốn nhân mạng, trong đó có thai nhi chưa ra đời,lúc đó chị đã có thai được 3 tháng!sau đó mấy tháng ba có đem về một bức ảnh thờ trên bàn thờ chị,và một cuốn sổ bị toát một lổ do đạn xuyên qua,trong đó em đọc được dòng này:ngày 9 tháng 9,1967,chặn một xe jeep tiêu diệt 3 sĩ quan của địch.

"Ngày chị Biên qua đời đúng 5 giờ chiều ngày 9 tháng 9 năm đinh mùi,1967,trước đó một tháng trong gia đình đã có những hiện tượng điềm báo như chuột sáng nào cũng réo inh ỏi chạy quanh nhà như nổi loạn,khoảng 4 giờ sáng mạ dậy sớm làm bánh,em ngồi học bài,hồi đó em mới học lớp 4,chứng kiến cảnh đó nghe mạ chắc lưởi nghi sẽ có chuyện xảy ra, em không để ý lắm,nhưng khi chị qua đời rồi em mới chợt nhận ra là điềm báo quá linh nghiệm.Gia đình rời Mỷ chánh sau một đêm chiến tranh nổ ra vô cùng ác liệt,nhà mình lúc đó nằm giữa ngã ba ranh giới xóm chợ với xóm làng,cách giòng sông Ô LÂU chỉ mấy chục bước chân,ngồi trong hầm,căn hầm ba đem bao cát ngoài quận vô làm nổi bên hông nhà,nghe tiếng đại bác chát chúa cùng với bước chân rầm rập và tiếng hô "bắt trói" lanh lảnh ngoài đường, mảnh canh nông rơi soàn soạt trên mái nhà,sau vườn bắp nghe lạnh cả xương sống.Sáng hôm sau khi cuộc chiến tạm lắng thì anh Kha chồng chị Biên lái xe jeep vô cùng với một chiếc GMC chở cả nhà di tản vào Huế,xa Mỹ chánh,miền đất nắng gió,tuy không phải là quê gốc nhưng cũng là nơi sinh ra phần lớn anh chị em trong nhà những người hiện đang sống sót trong 12 đứa con mà mạ sinh ra,cũng thấy bùi ngùi thương tiếc.Tưởng vào Huế sẽ an bình,cả nhà sẽ không còn nơm nớp lo sợ bom đạn nữa ,nhưng chỉ mấy tháng sau thì chị B ra đi.  Sáng hôm đó,ngày 9.9 .1967,anh Kha hành quân trở về đóng ở Aí Tử,nghe tin chồng về chị B tất tả đón xe ra Quảng trị thăm chồng,trong lúc chị đang trên đường ra QT,thì anh Kha lại trên đường vào Huế ,đi bằng xe jeep có anh tài xế đi theo,vào tới Huế nghe vợ mình đã ra QT thăm mình rồi,anh quay quắt bảo tài xế quay xe trở ra,nhưng lúc đó anh Lê Khắc Ngạc là em của anh kha,là sĩ quan trường thủ đức mới ra trường bảo anh Kha cứ ở lại nghỉ ngơi,anh Ngạc sẽ thay anh ra QT đón chị vào Huế,đến QT anh Ngạc có gặp Ba,lúc đó cũng gần 4 giờ chiều,nghe anh ấy ra đón chị,ba đã can ngăn vì rất nguy hiểm khi vào Huế vào thời gian đó,anh Ngạc vâng dạ xong gắp chị B bàn bạc sao đó và quyết định vào Huế,nghe nói khi xe chạy qua Mỹ chánh,có một đoàn công voa của Mỹ,anh Ngạc liền bảo tài xế chạy xe phía sau cho an toàn,vì lúc đó có máy bay trực thăng chạy theo iểm trợ,nhưng đâu ngờ đoàn công voa chỉ chạy đến căn cứ Hòa Mỹ,anh Ngạc đành bảo tài xế lái xe chạy liều.Ở Huế, 5 giờ chiều,anh Kha đứng ngồi không yên,anh ghé qua nhà kể chuyện với mạ anh Ngạc ra QT đón chị sao đến giờ này không thấy tin tức gì cả,anh ngồi một lúc rồi chạy đi hỏi tin tức,trông anh lúc đó thật tội,linh tính hình như báo cho anh ấy điều chẳng lành sẽ xảy ra với chị.Đúng 6 giờ chiều thì tin dứ mới về tới nhà nhờ o Dỏ,có xe đò chạy tuyến Huế-QT,đến báo tin,chị Biên,anh Ngạc và chú tài xế đã bị bắn chết ở dốc cây số 23,đêm đó anh Kha liên hệ máy bay trực thăng ra để đem chị và anh Ngạc vào Mang Cá,sáng hôm sau xe quân đội chở hai chị em về nhà để làm lể an táng,chị ra đi là niềm tiếc thương vô bờ bến của cả gia đình,mạ và chúng em đã khóc hết nước mắt thương tiếc người chị xinh đẹp, hoa khôi của trường nữ trung học Đồng Khánh thuở nào.

Biên THƠ NGÂY, Nghĩa CỘC CẰN, Mỹ TINH VI, Dũng[Thiện] DUYÊN DÁNG, Hòa TOE TOẸT [BA đặt cho mỗi đứa một tính tình,nghe hay mà ngồ ngộ phải không anh]"

...Thời gian thấm thoát trôi qua thế mà chị ra đi về bên kia thế giới cũng đã gần nửa thế kỷ,hồi đó tuy còn nhỏ nhưng cậu vẫn nhớ như in về những tháng ngày chị đang còn sống,phần lớn thời gian chị sống xa nhà,chị nội trú ở dòng Mai Khôi Gia Hội và học ở trường nữ Trung học Đồng Khánh,mỗi tuần chị về nhà chiều thứ bảy và công việc đầu tiên là gom tất cả áo quần dơ của mẹ và các em vào một thau lớn bê xuống dòng Ô Lâu để giặt và chiều chủ Nhật là khâu xếp áo quần của mỗi đứa vào ô tủ trước khi đón xe đò vào lại Huế để kịp học vào sáng thứ hai,chị rất đẹp và rất nghiêm nên em út đứa nào cũng sợ lép vế.Vì chị đẹp và cá tính nên con trai đeo đuổi chị rất nhiều,có những người tuy thất bại vì không được chị đoái hoài nhưng khi chị qua đời, về thăm Huế họ vẫn ghé mộ và thắp cho chị nén nhang tri kỷ.

Chiến tranh đã đem chị đi khi chị còn quá trẻ, Mười chín tuổi với bao ước vọng vào đời, với bao niềm thương yêu lo lắng cho mấy đứa em còn quá dại khờ. Những giọt nước mắt thương chị khi chị xách va li về nhà chồng ngày ấy như điềm báo trước cảnh sinh ly tử biệt sẽ đến trong một ngày không xa, và đúng là như thế, thật buồn !

 Bây giờ, sau gần năm mươi năm từ ngày chị ra đi, ôn lại những tháng ngày tuổi thơ, mấy chị em vui vầy trên quê hương của dòng Ô Lâu êm đềm, xanh biếc, dù thời gian đã xoá nhoà đi bao vết thương lòng nhưng hình ảnh người chị xinh đẹp Thơ ngây ngày nào vẫn còn lưu giữ mãi trong ký ức của những đứa em đang và mãi tự hào về chị.

Đinh trọng Phúc tổng hợp 12/4/2014
==============
 ghi chú:

1. vợ chồng anh Đoàn Lít chị Lan hiện ở San Jose CA (anh Đoàn Lít đã quá vãng 2023)

2. Anh Kha hiện ở Nam Cali

3.  anh Nguyễn hoàng Đoan chồng của ca sĩ Khánh Ly giờ  cũng ở nam Cali quá vãng 2015

(4). sau 1975 mộ của chị B được chú Tương chúng tôi bốc quy về quê nội Truồi [hinh dinh trong thien ra tham Truoi 15/4/2014]

Em trai Đinh trọng Phúc 

edit và tái đăng 30/11/2025 (11 tháng 10 Â L) SAN JOSE USA

GẶP SƯ ÔNG THÍCH TỊNH TỪ NGÀY GIA ĐÌNH TÔI VỪA MỚI QUA MỸ

  SƠ NGỘ VỚI THẦY THÍCH TỊNH TỪ

Năm 1995 khi gia đình người viết mới được qua Mỹ, tôi may mắn kiếm được cái Job tại Tiệm Phở 909  thật là dịp may hiếm có cho  những kẻ ra đi theo diện H.O như chúng tôi.

Mới thoáng đó mà đã ba mươi năm qua rồi. Những ngày đầu tiên tôi là người bồi bàn chăm chỉ làm lụng tại cái tiệm Phở nhưng lại 'kiêm' luôn bánh xèo. Tôi khó quên một nơi cho tôi công ăn việc làm để kiếm ra những đồng bạc mặt đáp ứng cho bao mong muốn cho gia đình, cho bà con những người ở lại. Chuyện những người đi Mỹ hay nước ngoài khác nó cũng từa tựa một hoàn cảnh chẳng khác gì nhau…

Cũng như những lần kể chuyện khác, nơi tiệm ăn này tôi có dịp gặp Nhạc Sĩ Lê mộng Bảo Chủ Nhiệm Nhà Xuất Bản Tinh Hoa Miền Nam xưa kia và đã kể hầu bạn đọc về đời ông khi sang xứ Mỹ này những ngày cuối cùng còn lại.

Hôm nay mồng 1 tháng 11 âm lịch, có dịp thắp hương chùi lại bàn thờ phật tôi tình cờ gặp lại cuốn băng cũ Sự Tích Đức Phật Thích Ca bằng tiếng Anh. Cuốn băng này tôi được Sư Ông Thích Tịnh Từ tặng cho tôi trong một lần sơ ngộ.

Có thể bạn đọc cho rằng người kể chuyện này đi chùa của thầy Tịnh Từ nên được thầy tặng chăng? Không phải thế. Lần sơ ngộ của thầy và tôi lại tại cái tiệm tôi làm bồi bàn vào năm 1995, lúc tôi mới qua.

ĐHL GIÁNG SINH 1995

Tiệm 909 của ông bà chủ tôi tuy bán phở nhưng lại nổi tiếng về món bánh xèo. Thời gian này ở San Jose nghành công nghiệp điện tử rất phát đạt, đó là thời Ông Bill Clinton làm tổng thống.  Công ăn việc làm thịnh vượng, kinh tế lên nên bán buôn phát đạt. Bánh xèo của tiệm tôi đắt khách đến nỗi chúng tôi làm quên cả giờ nghỉ.

Bánh xèo lớp bán cho khách ăn tại tiệm, đắt đến nỗi tôi dọn bàn mệt muốn ‘dứt hơi’ hai tai muốn ‘phun khói’. Đó là một sự thật thưa bạn đọc. Tôi dọn bàn quần quật thế mà khách đông lớp trong lớp đứng chờ ngoài cửa. Một thời làm việc tuy mệt mà có tiền, có công việc còn hơn là thất nghiệp thì thê thảm hơn biết chừng nào?

Đã là bánh xèo thì phải hình dung ra con tôm lát thịt béo ngậy và giá cùng đậu xanh ở trong. Thưa không, tiệm tôi làm còn có BÁNH XÈO CHAY nữa, thưa bạn đọc.

Có một buổi chiều, bà chủ sai tôi dọn sẵn một dãy bàn bảo rằng sắp có mười mấy khách tới ăn. Khi dãy bàn sắp đặt xong thì hình ảnh làm tôi ngạc nhiên nhất là một đoàn thầy tu đi vào. Đa số các thầy đều trẻ, tất cả ngồi hai bên và đằng trước là vị Thầy cao tuổi ngồi chính giữa nhìn xuống. Tôi và hai bà người làm tất bật dọn bánh xèo chay lên cho quý thầy. Buổi làm việc này lạ nhất cho tôi do lần đầu tôi thấy các thầy vào tiệm phở. Bà chủ cho biết các thầy về thăm San Jose và nhân tiện ghé tiệm bánh xèo 909 do nó NỔI TIẾNG. Và dỉ nhiên chuyện bánh xèo chay thì chẳng có gì là khó chỉ thay thịt tôm bằng nấm và đậu xanh là được.

Tôi nghe giọng nói mấy chú nhất là Thầy ngồi đằng trước nói giọng trung cũng hơi ngờ ngợ.  Chợt vị Thầy của mấy chú trẻ tuổi nghe giọng nói của tôi bắt đầu hỏi chuyện...

-Rứa có phải em là người Quảng Trị khôn? Thầy là người QT, ở Long Hưng đây nì.

-Dạ, em là dân QT chạy lúc 72 hiện ở Bình Tuy thưa thầy.

-Thầy gốc Long Hưng- QT đây, thầy vô nam rồi qua đây lâu rồi. Thầy tu trên Kim Sơn khi mô có dịp em lên trên nớ cho biết nghe.

Tôi thật mừng và vui lắm khi có vị thầy trụ trì trưởng phái đoàn vô ăn tiệm hôm nay là người QT “quê miềng”. Nhưng khổ nỗi tôi đâu dám đứng nói chuyện lâu với thầy Tịnh Từ. Phải làm việc, phải phục vụ rau và xì dầu cho cả bàn ăn bánh xèo chay của quý thầy và mấy chú…

 Sư Ông Thích Tịnh Từ đã phát triển Tu Viện Kim SƠn trên Núi Mandonna vùng Los Gatos (*)

Thầy ngồi đầu bàn ngó xuống cười nói rất tự nhiên vui vẻ. Thầy cười giọng hồn hậu ấm áp..Thầy Tịnh Từ lâu lâu ngó tôi chạy tới chạy lui lăng xăng. Thầy biết những người mới qua như tôi rất rụt rè lo làm việc. Viêc làm là trên hết, dù thầy hay bất cứ ai quen với hoàn cảnh nào người bồi bàn không được đứng lề mề nói chuyện lâu dài được.

Bữa tiệc chay Thầy với các sư môn vừa xong thì trời sập tối. Trời cuối năm trời mau tôi. Những người từ Tu Viện trên kia lật đật ra về. Từ San Jose lên Watsonville còn khá xa lại còn ngoằn ngoèo leo núi do Tu Viện ở trên chóp núi. Mười mấy người vội vã ra hai chiếc xe van đang đợi ngoài kia.

Tôi tiếp tục dọn bàn, sắp đặt lại vị trí cũ mấy chiếc bàn thì thật ngạc nhiên khi có một chú đệ tử của Thầy lật đật đi vào. Chú trao cho tôi cuốn băng Video Cassette Sự Tích Phật Thích Ca và một cuốn băng Cassette nghe bài Pháp Thoại “Chiếc Bè qua Sông” của Thầy Thích Tịnh Từ.

Thì ra về, nhưng lòng còn nhớ một người Đồng Hương QT một kẻ vừa có cơ hội vượt trùng dương qua vùng “Đất Hứa

 Thầy tuy vội lên chùa do trời đã tối mà chùa còn xa lên núi, leo đèo...phần tôi thì phải lo làm việc. khách ăn tối đang lũ lượt vào tiệm.

Thầy Tịnh Từ hiểu điều này và hơn bao giờ hết thầy cho đệ tử đem cuốn băng vô cho tôi làm kỷ niệm một lần Sơ Ngộ với nhau giữa hai đồng hương giữa một thầy tu và người thường lao động.

Từ ngày đem cuốn băng Sự Tích Phật Thích Ca bằng phim hoạt họa này về nhà, đứa con trai út của tôi lại mê coi nhất trong những thứ nó thích. Ngày nào nó cũng coi, đến nổi nó thuộc lòng. 

Nhớ lại năm gia đình chúng tôi mới qua (1995) ở thành phố San Jose này, hàng sáng vợ tôinghe radio băng sóng 1430AM (cả 1500 AM) đều có giờ pháp thoại của Thầy Thích Tịnh Từ. Có khi thầy mở đầu bằng bài kệ, có khi thầy lại hát một bài ngắn..Người VN qua đây các đài radio tiếng Việt Nam có khá nhiều. Những làn sóng phát thanh tiếng VN từ 1120AM, 1430AM, 1500AM, 96.1FM...nhửng làn sóng đó nó là đời sống tinh thần cho những người xa xứ. Nhất là vợ tôi,  khi nào cũng nghe để đỡ nhớ quê, nhớ người thân. Còn tôi  may mắn nhờ  vào công việc. Việc làm  giúp cho tôi phôi pha, chính là nhờ vào những giờ lao động chân tay.

 Năm 2007 dì quá cố của tôi là Võ thị Liễu tu từ Chùa Vĩnh An VN qua thăm San Jose và lên chùa Kim Sơn Hình 2 dì cháu tại Kim Sơn 2007 

 

             

               hình hai Mẹ và con trai Đinh Duy Trung năm 2007 tại Tu Viện Kim Sơn

Kể cũng lạ, cuốn băng thầy tặng đã ba mươi lnăm qua. Hôm n ay thử lại nó vẫn còn tốt như ngày nào. Cũng may còn cái máy VCR nên mới xem được. Thời này có ai còn xài VCR để xem băng Cassette nữa đâu? Ít nhất là DVD nhưng DVD bây giờ cũng lạc điệu rồi. Tôi thì ưa xài đồ cỗ nên còn giữ cái VCR đi kèm với cái màn hình nên mới thử cuốn băng này, một kỷ niệm khó quên ngày đầu sơ ngộ với vị thầy đồng hương Thích Tịnh Từ./.

Đinh trọng Phúc tái đăng 28/11/2025

THƯƠNG VỀ QUẢNG TRỊ DẤU YÊU

BÀI TÁI ĐĂNG cho bạn đọc còn nhớ thương về Ngày  Xưa Quảng Trị 

Chào bạn

        Tôi hay tự hỏi lòng tôi tại sao tôi năng viết về Quảng trị? Một điều dứt khoát cho tôi trả lời quý bạn rằng tôi không mơ làm một nhà văn mà tôi viết do tôi hay hoài niệm hay đặt lòng thương nhớ về bao kỷ niệm nay đã vĩnh viễn chẳng trở về. Dĩ nhiên kỷ niệm là quá khứ trôi qua, chẳng ai ngược dòng  lên "chuyến tàu thời gian" đi về  dĩ vãng? Nhưng đối với phương trời cũ Quảng Trị, một hoàn cảnh lịch sử trong Chiến Tranh có những người trở lại sau hơn nửa thế kỷ khó tìm lại được một dấu vết dù nhỏ bé đơn sơ của ngày xưa. Bởi vậy, bao lâu nay với những dòng viết vội nhưng tôi mang hòai bão vẽ lại hình ảnh một Q trị ngày xưa nay nhạt nhòa trong trí nhớ bao người.

CẦU GA  1969 (hình VSTreech Mỹ)

Vài con đường thân thương quanh góc phố nhỏ hay mái trường một thưở học trò. Thành Cổ rêu phong phủ kín năm nao, cùng bao nhiêu thứ khác giờ chẳng còn chi. Chúng nay đã là "cổ vật vô giá" trong lòng người.

tuổi thơ QT bên đường quê hương (VSTreech Mỹ)

Ai hay tìm bóng cố nhân - những người năm cũ nay đã lần lượt "rũ áo phong sương"? Ôi thời gian! vòng tuần hoàn vạn thuở nhưng là "vị đắng" cho kiếp thế nhân, ngắn ngủi, tầm thuờng trước tạo hóa vô cùng hay khổ đau vì biến thiên nhân thế?!

             một ngày xưa ra đi biệt xứ

Người Quảng Trị ra đi, đi mãi.  Người Quảng Trị lưu hương từng đếm bước thời gian để ngày mai trở lại. Bao kẻ tha phương chợt nhận ra: họ chẳng còn chi khi đi tìm đường xưa lối cũ?

Có người may sao "trút gánh phong sương " nơi 'chôn nhau cắt rốn' . Nhưng cũng có kẻ vẫn mãi cất bước lưu phương mang theo nỗi lòng thổn thức. Người Quảng Trị tìm an ủi trong lời thơ tiếng nhạc, mong phai đi bao buồn thuơng lưu luyến trong lòng. 

hình dưới - con đường chính Trần Hưng Đạo ở trên sẽ qua Kho Gạo An Toàn và Ty Cảnh Sát cùng cái hói: đoạn này hướng lên Bệnh Viện và Trường Bồ Đề (sắp đến ngã ba phở Ông Ngẫu)

  v/c tác giả  tham dự Đại Hội 60 Năm  NH Quảng Tri năm 2012

Tiếng hát Tuấn ngọc vẫn vang lên bên tôi trong blog của Văn Thanh tùng với bài Hoài cảm .." còn đâu mùa cũ êm vui...sương buồn che kín hồn người..qua dần những tháng cùng ngày...".

    Ca Sĩ Lê Mậu Duân Bích La Thượng  Triệu Phong Quảng Trị

Sau mấy năm viết bài này tôi thật hạnh phúc được đón nhận một giọng ca truyền cảm chan chứa chất giọng quê hương của Lê mậu Duân. Những bản nhạc từ một tâm tình chân thật đầy tình cảm lồng trong một tâm hồn nghệ sĩ đã sống lại qua một giọng ca điêu luyện và hồn hậu nhưng đầy rung cảm của anh. Từ tâm tình của lính như Kẻ Ở Miền Xa, Thư về Em Gái, Thành Đô... nối tiếp về nỗi xúc động đối với tình quê hương, tình mẹ, tình người và người... như Lạy Mẹ Con Đi, Tâm Sự Người Hát Nhạc Quê Hương, Tình Ca Quê Hương...tất cả đều được giọng ca 'rất Quảng Trị', 'rất Quê Hương' do Lê Mậu Duân chuyên chở.

Càng mừng hơn khi tình cảm dành cho quê mình- Quảng Trị- sau này vẫn còn nhiều "tiếng hát tiếp nối" của thế hệ trẻ như Lê Thu Uyên, Bạch Trà và nhiều tiếng ca trẻ khác như trong "Em Có Về Quảng Trị với Anh Không"cùng nhiều bài hát khác. Người Quảng Trị hôm nay linh cảm rằng: dường như đó là "trái ngọt" sinh ra từ vùng đất "cày lên sỏi đá"- nhưng tâm hồn chân chất cùng tràn đầy hay tiếp nối một tình quê tràn đầy, tha thiết...

Em có về Quảng Trị với anh không?

Trong bão táp nghe gió Lào quạt lửa

Mảnh đất miền Trung cong như đón gánh mẹ

Suốt một đời dầu dãi với nắng mưa...  (nhạc Nguyễn chí Quyết) 

tình yêu quê hương QT và nhiều tiếng hát tiếp nối

Người viết đã bao lần  lắng đọng tâm hồn mình trong nhiều bài hát về quê hương Quảng Trị.  Đó là khi "cố nhân xa rồi có ai về lối xưa ". Và có ai về lối xưa? vẫn ngân vang tiếp nối tiếng hát của "người muôn năm cũ ", lúc tiếng hát cố ca nhạc sĩ Duy Khánh trong bản Làng Tôi "mơ trong bóng ngày về..quê tôi chìm trong trời mờ sương..là bao nguồn yêu thương " đang mong chờ bước chân viễn khách về thăm khung trời kỷ niệm dù chỉ một lần. Vẫn âm vang bên tôi tiếng ca gợi nhớ của Anh Thơ- bản Giọt Mưa Thu, "ngoài hiên giọt mưa thu thánh thót rơi...". 

                                          

Có thể giờ này sau những ngày lũ quét, người chết nhà trôi nay hi vọng quê nhà đang trở lại hình ảnh những cơn mưa dầm kéo dài lê thê... đó vẫn là những giọt mưa day dứt không thôi. Những quán xá cố gắng sinh hoạt trở lại sau mưa gió bão bùng. 

Có người viễn khách nào đó, không là tác giả bài này, đang trầm tư, một mình bên ly cà phê phố cũ. Khe Sanh, Đông Hà, Ái Tử rồi vô lại thành Phố Quảng Trị hiện nay. Bên bờ Thạch Giang, người khách cùng vài người bạn cũ mới tìm lại được hồi hôm đang ngồi nói chuyện xưa. Bên vài ly cà phê cố hữu, họ cố tìm dư hương ngày tháng xa xăm. Lại một mùa đông rét mướt giăng màn trên quê hương, trở lại. Ngày đó cũng là đây, cả thành phố QT xưa như ẩn mình trong cơn lạnh đầu mùa. Những năm còn xuân xanh trong dĩ vãng, có những anh học trò hay chính là mấy kẻ tình si từng e ấp tiếng hẹn, đợi chờ ai một thuở mới yêu ./.

đinh trọng phúc edit 

tái đăng 27/11/2025 

Thứ Năm ngày Thanksgiving