NHỚ MÙA ĐÔNG CŨ

 

      

trời vào đông Quảng Trị, có thêm giọng hát của Lê Mậu Duân cũng người QT thì thích hợp chừng nào...

    Nhớ Mùa Đông Cũ, tựa đề chỉ thích hợp cho những người xa xứ. Đó là lớp người ra đi từ lâu cách biệt quê hương trong nghìn trùng xa cách. Họ là những người nay tuổi đã về chiều, còn sống còn tâm tưởng đến bao hình ảnh xa xưa và chắc chắn nay chỉ còn trong hoài niệm. 

Bên kia bờ đại dương, quê nhà đang thay đổi từng ngày. Sự thay đổi khốc liệt từng ngày từng giờ 'bới tung' cả quá khứ để điền vào đó bao dựng xây mới lạ cùng lòng người và nếp sống hối hả, chụp giựt, xô bồ đến lạ lẫm.

Lớp người xa xứ nếu có về thăm lại cố hương nay chẳng còn gì lưu dấu? Họ chẳng khác chi "Lưu Nguyễn" từ cõi tiên về chốn trần gian ngày xưa vậy. Không ai biết họ? chẳng còn người thân cũ hay còn lại chăng, thì tâm hồn họ đã đổi khác quá nhiều

đinh trọng phúc

 ***

đông về lụt tới- mạ chẳng đủ áo ấm che thân 

Thời nay có thể ít người  còn nhớ hết cảm giác tê tái trong cơn lạnh đông về như xưa nữa.

Nhắc mùa đông lạnh chắc hẳn chúng ta còn nhớ mấy câu than van giá rét ngày đó :

- Lạnh chi mà lạnh dữ rứa!

- Lạnh thấm thía, lạnh trong xương lạnh ra!

-Đắp ba lớp mà hắn vẫn còn lạnh!

Hay tệ hơn:

-Lạnh cứng tay cứng chưn!

Một thời người Quảng Trị khó quên thứ cảm giác lạnh lẽo khi màn mưa quê hương vẫn dai dẳng ngày này qua ngày khác. Quảng Trị vào đông, một bầu trời cứ mãi một màu xám xịt, màn mưa tiếp nối giăng giăng...

Mùa đông tháng giá ập về. Ai bận bịu công chuyện mới ra đường. Ngày xưa hơn nữa, nhớ sao cái áo tơi, mưa tạt chiều nào vội che chiều đó. Áo tơi từng là "bạn chí cốt" của người dân quê, tức chằm bằng lá nón. Khách dưới làng lên vào nhà, vội dựng cái tơi ngoài hiên.  

Nước nguồn về, lụt tới, nước tràn vào mảnh ruộng trước nhà, mạ bì bõm lội, nhưng thân người chẳng đủ áo ấm che thân.

Căn nhà miền trung phần nhiều "hở hang", trống trải nhiều nơi nên khó ngăn gió lành lùa. Người thành phố còn có mền bông, mền dạ lính nặng chịch. Chốn làng quê ít nói đến chuyện sắm mền.  Lạnh thì nhớ đến than. Những gánh than ưu tiên dùng vào dịp tết khi người ta cần rim mứt, nhưng chuyện dùng than đốt cho mấy tháng lạnh mùa đông thì coi bộ mấy ai? Nhắc đến đây, người viết tưởng tượng đến  hơi ấm từ lò than rực hồng. Ngày cận tết, mùi thơm mứt gừng xông ngát mũi. Thích thú làm sao, làn hơi ấm từ hai, ba lò than hồng lan tỏa khắp nhà. Mùi mứt và hơi ấm lò than, đó là mùi hương của đông về tết đến.  Đã năm mươi năm như còn phảng phất quanh tôi ? 

Đông về, chợ đò thưa thớt chẳng biết bán món chi họa chăng vài ba gánh cải cay hé bông vàng chóe hay mấy gánh kiệu lá dài xanh mướt. Trên chợ Tỉnh, phố xá chìm trong màn mưa.  Mấy quán hàng, tiệm ăn ế khách. Miệt quê cảnh còn buồn hơn, ngoài bờ tre làng chỉ còn là một cánh đồng loáng nước, vài con nhạn lướt qua.

                   khoai măng 

 Cả bầu trời sang đông ẩn hiện trong màn mưa- mây xám ngắt. Miếng ăn hiếm hoi trong ngày đông lạnh. Rầm lúa quý giá bà con ít khi đụng đến. Khoai sắn phơi khô, giờ quý giá làm sao?

Vài con cá trời lạnh cũng chẳng bao giờ ngoi lên mặt nước, họa chăng mùa đầu mùa lụt còn đi cất rớ được vài mớ cá "lòng tong". Đông về là lúc người làm nông hết việc. Trên cái nền đất trong nhà, bộ ngựa cũ dành cho cụ nhà trên.  Mấy cái giường tre ọp ẹp, tấm chiếu đơn sơ, hiếm khi thấy được cái mền giống người thành phố.  Mẹ kể rằng, ngày đó người dưới quê còn đắp chiếu thay mền.

                         mang tơi đội nón

Thời nay khác xưa nhiều rồi. Xe cộ đầy đủ, vật chất các thứ dư thừa. Cách biệt thôn quê với thành thị chẳng còn khác xa. Từ cái ăn, chuyện ở cho đến thứ đắp trong mùa đông tháng giá, hôm nay xem chừng dễ có.

Từng đợt gió lạnh buốt thổi về. Rồi màn mưa kéo dài lê thê trên bầu trời xứ Quảng. Lớp tuổi về sau  may mắn  đầy đủ hơn trước. Do vậy, khó mà cảm nhận thật lòng ý nghĩa của câu “được mùa chớ phụ môn khoai" của ông bà chúng ta ngày trước.  Ngày xưa, mẹ tằn tiện chắt chiu từng miếng cơm manh áo để phòng “tháng Bảy nước nhảy lên bờ",  khi lụt về phủ ngập khắp nơi. 

Sẽ có lúc nào đó chúng ta ngồi nhớ lại mùa đông lạnh lẽo của quê hương ngày trước. Giờ đây nơi chốn thị thành, có khi  ta mong lạnh nhiều để có dịp bận vào những áo ấm đủ màu, đủ kiểu. Biết bao nhiêu áo ấm đẹp xinh,  cất mãi, chẳng có cơ hội bận vào? Thành phố càng lúc càng nhiều loại xe. Có thể do vậy nên hình ảnh những đôi tình nhân cùng bận áo lạnh, sánh bước bên nhau xem chừng khá hiếm?

 Giờ đây cuộc sống rõ ràng đã đầy đủ hơn xưa rất nhiều. Dù sao nhịp sống hiện tại người ta càng lúc càng trở nên bận bịu mọi thứ trên đời. Cơm áo gạo tiền là nhu cầu căn bản, ban sơ; nhưng khi đủ rồi ai ai cũng mong cầu hơn nữa. Đó là nhiều tiện nghi trong cuộc sống hiện đại. Đếm không hết bao thứ sang hơn, xa xỉ hơn, ngon hơn lạ miệng hơn... Thế mà lạ quá lòng người đa phần chẳng bao giờ thấy đủ? 

                               mạ về 

 Tâm lý lạ lùng con người vẫn vậy. Đó là cái não trạng của nhân thế không riêng gì quê hương dất nước chúng ta. Trong chừng mực nào đó của người viết, nói đúng ra trong ý tưởng chân thành của tác giả tin rằng sẽ có một lúc nào đó, những lúc tâm tư ta trầm lắng, chợt "thèm" cái cảm giác rét mướt ĐÔNG XƯA. Một thuở hàn vi và mộc mạc đơn sơ, một ngày xưa còn bé trong cơn lạnh đông về nhưng quanh ta đầy ăm ắp bao ấm áp cùng hình ảnh gia đình những người thân thương nhớ nay đã về với trời miên viễn.  

Bao năm tháng qua đi, dù bầu trời quê hương vẫn phần phật mưa bay gió rét giăng màn nhưng con người hiện tại đã mất đi thứ cảm xúc ngày trước. Đó là cảm xúc chỉ có những người thuộc lớp tuổi về chiều mới ghi lại được và giữ mãi trong một góc khuất nào đó của hoài niệm xa xôi./.

Đinh trọng Phúc

NHỮNG "CHIM SẮT" TỪNG CHAO CÁNH BAY QUANH CHÀO THÀNH CỔ QUẢNG TRỊ

 

A4E SKYHAWK / Ó TRỜI

Chiến tranh vẫn sôi động. Nó đến quá gần khi hàng đêm bà con mình nằm nghe tiếng hú của pháo 122 ly vẫn rập rình đe dọa người thành phố. Học sinh QT vẫn gắng ôn bài hàng đêm khi kỳ thi tú tài đến gần. Bao nhiêu giấc ngủ người mình chẳng yên. Chuyện hàng đêm sao mãi hồi hộp canh chừng mỗi lúc nghe tiếng pháo bên kia đang xé gió rơi vào Thành Cổ, cả nhà liền lao nhanh  xuống hầm trú ẩn.

Hàng ngày mọi người thành phố vẫn không quên chuyện xúc thêm thật nhiều bao cát chất dày thêm cho cái hầm tránh pháo. Sợ hãi, ám ảnh,  càng lúc càng tăng do chiến tranh, cụ thể hơn là pháo bên kia rót vào thành phố càng lúc càng dày. Người xóm tui, quả thật tiếc cho cái nhà ngói mới xây chưa kịp ăn mừng tân gia. Đó là nhà của bác Nguyễn thành Ngô làm nghề y tá trong thôn. Mới vừa rồi nhà O Hoài bị pháo bên kia rót trúng, pháo không vào thành cổ mà nổ vào nhà O khiến đứa con trai chết oan. Phía Cửa Hữu tức là cửa thành Đinh Công Tráng, Tiểu Khu vô ra, nghe tin nhà giặt ủi cạnh Trường Nam bị pháo rót trúng...còn nhiều nhà dân nữa, toàn bị pháo rót oan khiên... Chết chóc tang thương, biết kêu vào ai, kiện ai thật là chuyện đau khổ của người dân thành phố khi "trời kêu ai nấy dạ". 

Con đường Lê Văn Duyệt tiếp đến Duy Tân rồi lên trường Trung Học Nguyễn Hoàng sao quá thân quen.  Nhưng có thứ thật lo thật buồn do không gian không còn an bình khi tiếng gầm rú của mấy chiếc C130 bên kia phi trường Ái Tử lên xuống liên tục. Tuổi học trò có thể rời bàn tay cầm vở khoác áo  kaki bất cứ lúc nào khi chiến tranh lên tiếng gọi? Nó đến thực sự, từng giờ, từng ngày, càng lúc càng căng thẳng. Dẫu sao tôi vẫn cố gắng, vừa đi học vừa lẩm nhẩm ôn bài. Tôi phải gắng sức cho đậu, ít nhất là Tú Một nếu khoác áo chiến y.

       

              

 F105  THUNDERCHIEF  (siêu lưỡi kiếm)

F 4C Phantom (bóng ma)

Những suy nghĩ không yên, ngắt khúc, dọc đường tới trường hay theo lối Duy Tân về nhà do tiếng động cơ ầm ầm của nhiều phi tuần chiến đấu cơ của không quân Mỹ từ ngoài hạm đội Bảy ngoài biển bay vô. Hàng ngày vẫn thế. Phi cơ phản lực gầm rú bay lên hướng Trường Sơn.  Sau những phi vụ oanh kích, mấy chiếc F4C Phantom mũi đen hơi gập xuống, những chiếc F4B mũi sơn trắng, bay vòng quanh như muốn 'chào' Thành Cổ QT?  Phi cơ bay thấp đến độ mình có thể  thấy được mấy chiếc nón trắng tròn tròn của anh chàng phi công 'xứ cao bồi' nào đó? Những pilot này như đang vẫy tay chào người QT bằng cách chao cánh bay vòng. Mấy phi tuần 3 chiếc, 4 chiếc động cơ nổ ầm ầm... 

sau từng phi vụ trước khi ra lại Hạm Đội 7 hay về lại Phi Trường Đà Nẵng các phi tuần 2 hay 3, 4 chiếc hay bay quanh như chào Thành Phố QT

Tôi là người mê phi công từ dạo đó...ôi tiếng gầm của động cơ phản lực, âm thanh đi sau hình ảnh phi cơ.

Lại có mấy chiếc F105 Thunderchief cái mũi nhọn hoắc hay chào thành phố thân yêu của chúng ta trước khi về lại Đà Nẵng.

Hàng không mẫu Hạm ngoài kia vang danh chiếc Enterprise lênh đênh ngoài biển là nơi xuất phát những phi xuất A4E Skyhawk, F4 B

  F 105 nó xuất phát từ Phi Trường Đà Nẵng (hình dưới) xem chừng hiếm bay hơn mấy chiếc A4E Skyhawk. Phi cơ hạm đội Bảy vào vùng trời QT thời này phần nhiều là A 4E Skyhawk chúng có cánh hình tam giác. Rồi một thời gian tôi lại thấy vài chiếc B 57 Canberra nữa, nhưng mấy anh chàng này cục mịch quá, không đẹp như F 105 hay ‘ngầu’ như F 4 phantom. Nghe đâu F- 4 cũng đậu tại Phi trường Đà Nẵng.

A 

A 1E SKYRAIDER VNCH

hình dưới: Phi Trường Đà Nẵng với các loại F105 ThunderChief và A1 E Skyraider -A37, F 5E trong cuộc chiến VN

A 37 

F-5 E

Lạ thật sao những năm này tôi mê nghiên cứu về phi cơ như ông già “mê thuốc lào’ đến thế? Những chiếc A 1E Skyraider, A 37 đen  hay F -5E xam xám là của phi công VN.  Phi cơ cánh quạt của VNCH bay qua Thành Cổ hay dội bom mấy làng ven biên như thời đó mình còn nhớ thả bom xuống làng  An Trú hay Gia Độ khoảng năm 1965-66?- Từ thành phố nhìn về làng hướng An Tiêm, chiếc Skyraider của VNCH chúi xuống rồi trái bom màu trắng bạc rơi kèm theo là cột khói trắng hình nấm bốc lên cao...rồi tin chiến thắng hay những trận đánh càng lúc càng gần. QT ngay thành phố cũng chẳng yên do pháo rót vào. Dưới làng lực lượng bên kia dày đặc phát triển đến nổi phải bỏ bom. Các trận đánh càng lớn. Chiến tranh dồn dập.  Căn cứ Ái Tử thành lập ... Phi cơ chiến đấu của Mỹ từ Hạm đội Bảy bay vào càng nhiều hơn. Hàng đêm người thành phố nằm ngủ chẳng yên. Sợ pháo kích, hồi hộp. Tai nghe nhiều hồi bom B-52 trên núi, mặt đất rung rinh liên tục từng tràng dài làm chấn động cửa sổ, chân giường ...rồi căng tai mà nghe tiếng hú của pháo hỏa tiễn 122 ly của họ rót vào Thành

Bao nhiêu hình ảnh của một thời chiến tranh, trong đó có những cánh chim bằng từng bay vài vòng; đó là tiếng chiến đấu cơ phản lực của đồng minh họ đang chào người dân thành phố, những đôi cánh bạc lấp lánh dưới ánh mặt trời trước khi chúng bay mất hút ra hướng biển.

Ngoài kia là biển, dĩ nhiên không xa lắm. Tôi tưởng tượng có một  Hạm Đội mà cả đời tôi chưa hề thấy được. Nhiều chiếc tàu to lớn bập bềnh trên sóng Biển Đông. Từ đó tung ra những cánh chim sắt cùng nhiều phi vụ xuất kích...

SÂN BAY ÁI TỬ MỘT THỜI RỘN RÀNG

Đó là một thời chiến tranh. Một quá khứ có những đứa con trai từng tưởng tượng ra một bước đường binh nghiệp trước mắt lúc quê hương lên tiếng gọi. Tôi, thú thật mê máy bay khi còn cắp sách đi học. Đường đến trường- trong đầu ôn bài -miệng mình lẩm bẩm  nhưng hai  tai lắng nghe tiếng ầm ầm của phi cơ.

 NHỮNG CÁNH CHIM TRỜI TỪNG CHAO ĐÔI CÁNH SẮT NHƯ CHÀO THÀNH CỔ MÀ THÍCH ĐẾN NGẨN NGƠ?

Quá khứ qua mau cùng bao dập vùi, biến đổi? Tôi lại nghĩ: giá như mấy con tàu kia "còn bập bềnh" ngoài đó không bỏ đi xa. Giá như ngày đó những chiếc chiến đấu cơ kia còn nghiêng cánh "chào THÀNH" thì hôm nay đâu có một sự thật khác xa như vậy.

Không biết có phải vậy chăng? 

Đúng, sai tôi  không dám quyết, nhưng giấc mộng ngày xưa "đi mây về gió" bất thành: ĐÓ LÀ SỰ THẬT mà thôi. Quả đúng, chạy giặc 1972 người viết và bà con Quảng Trị chạy vào đến Sài Thành hay là thủ đô của VNCH. Nợ bút nghiên xin bỏ lại đàng sau với giấc mơ "đi mây về gió". Hình ảnh những cánh chim sắt từng chao cánh chào thành cổ thân yêu của tỉnh Địa Đầu không hề phai nhạt trong trí óc của một thanh niên miền trung. Khóa Không quân đó nếu "thành sự thật" thì mang danh số 37A. Trại Phi long Tân Sơn Nhất chàng trai trẻ miền trung đã vượt qua mấy giai đoạn khám sức khỏe và như trong hồi ký trước, lỗ tai của tôi đã là rặng núi cao chớm chở mà người viết không thể vượt qua số mạng.

Thế là số quân của người viết vẫn có với hai số đầu là 73 nhưng thiếu một chữ A (Air Force). Cũng là phục vụ quê hương nhưng là Địa Đầu Giới Tuyến với núi cao rừng thẳm cùng tiếng vượn hú chim kêu hơn là "tung mây lướt gió"!

Ước mơ và hoài bão ai mà chẳng có một lần trong đời. Những giấc mộng màu xanh, biết bao là hoa gấm trong một đời người.

Tuổi già lẩn thẩn, nhưng cám ơn trí não đã cho tác giả cơ hội trở về với ngày xưa đầy ắp kỷ niệm. Ký ức như chiếc gối êm ái cho ta dựa lưng vào, chút nào an ủi khi vốn thời gian đang cạn.

Mong rằng bạn và tôi ai ai cũng thế.

Đinh hoa Lư

tái biên 22/10/2025 San Jose USA

NHỚ XUÂN XƯA

 

 Chiều nay thấy hoa cười chợt nhớ một người

Chạnh lòng tôi khơi bao niềm nhớ

Người nơi xa xăm phương trời ấy

Người còn buồn còn thương còn nhớ

Nắng phai rồi em ơi !...

(Nguyễn văn Đông)

 

        Bạn đọc thân mến,

    Ngày xuân, có lúc chúng mình ngồi thưởng thức lại tiếng hát của nhiều danh ca thời trước, 1975,  trong đó khán thính giả khó quên một chất giọng trong trẻo, ngọt ngào của người ca sĩ cố đô. Hà Thanh -ngưới nữ ca sĩ với giọng hát trong trẻo nếu ta muốn ví von thì chẳng khác chi một dòng sông xanh, nước chảy trong ngần. Hai chữ Hà Thanh dòng sông nước trong rõ ràng đã vận vào chất giọng của người con gái của Huế. Có những bài hát như bài Nhớ Một Chiều Xuân, Mưa Rơi, Chiều Mưa Bên Giới...chỉ qua giọng hát của Hà Thanh mới diễn tả hết sức thu hút từ nội dung  bài hát.

 Hôm nay chúng ta ngồi nhớ lại, nhất là những lúc im vắng có cơ hội nghe lại vài bài hát ngày trước, càng lúc càng trôi xa về quá khứ nhưng thật sự làm rung động hồn người. Nói đúng ra vẫn có nhiều tiếng hát cùng chia sẻ với ta bao hình ảnh ngày xuân. Nói cho cùng những bài hát ca tụng hay nhớ xuân xưa chỉ có nhạc trước 1975 là hay nhất. Những bài hát ra đời từ khả năng của người nhạc sĩ miền nam là vậy. Những bài hát viết ra từ trọn vẹn của những tấm lòng nhạc sĩ đối với quê hương và đồng bào trong đó có cả cuộc đời của nhạc sĩ miền nam hay nói rộng ra là của VNCH.

Ngày đó có chúng ta, có cả nhiều quảng đời tuổi trẻ này chỉ còn quá khứ xa xăm.

đinh trọng phúc 

Giáng Sinh Noel 2025 San Jose USA

 

                

TỪ BÀI HÁT NHỚ MỘT CHIỀU XUÂN TA LẠI NHỚ ĐẾN XUÂN XƯA MỘT THUỞ CHƯA LÀM KIẾP LƯU VONG BIỆT XỨ 

Thương bao kỷ niệm êm đềm lúc chúng ta chưa lìa xa miền đất Quảng Trị. Nhớ nhiều thứ, nhất là cành mai lá thiệp mỗi dịp tết đến xuân về.

Ngày xưa mỗi dịp xuân về, nhà nào  dù cực khổ chi cũng kiếm cho ra  một cành mai để chưng giữa nhà. Tháng chạp là tháng ai cũng tất bật lo toan kiếm thêm lợi tức lo cho ngày tết. Gạo nếp bánh mứt. thịt mỡ dưa hành… đó là chuyện của những bà nội trợ. Chuyện kiếm cành mai thật đẹp là chuyện của người gia trưởng.

Thông thường  người  thành phố QT hay mua mai từ Tích tường Như lệ. Có người phải ra tận Gio linh hay vào Hải lăng mua cho được cành mai đem về. Cũng có người lại trồng đươc cây mai thật lớn giữa sân, Xuân về mới lựa một cành thật đẹp đem vào nhà chưng tết, đôi khi chủ nhân lại cắt biếu bạn hay bà con ít cành.

Ngày đó, người mình trồng cây mai giữa sân để ngắm chơi hay chưng tết mà thôi. Thật bình dị đời thường; khác với thời nay, thiên hạ chơi mai rất kiểu cách nhằm "khẳng định sang giàu”.  Thời nay, những chậu mai  được đánh giá qua "tỷ này triệu nọ", hấp lực  tiền bạc đã xóa đi phong vị của cành mai ý thiệp chẳng biết lúc nào?

 Trở lại chuyện cành mai ngày xưa, mai ở xa đem về nhà thường cách tết hơn cả thángtrời. Cành mai được hui gốc, tỉa hết lá thật kỹ, xong cắm vào cái bình nào đẹp nhất. Chuyện mai nở đúng tết là điều sung sướng nhất của chủ nhà. Lại thêm chuyện mai nở bao nhiêu cánh lại là một niềm mong đợi  nhen nhúm trong lòng. Một niềm vui thật đơn sơ, bình dị của người Quảng trị. Người ta thích bông mai năm cánh do cho rằng mai năm cánh "mới sang.

Triển lãm mai vàng Quảng Trị vào mỗi dịp Tết luôn có những cây mai “cành vàng lá ngọc” - Ảnh: H.C.D

Cái giống mai lại sống rất khỏe. Miền Trung năm nào chẳng hạn hán dài kỳ, thế mà cây mai chống chịu rất tốt. Rồi còn lũ lụt, có năm lụt đi lụt lại kéo dài cả tháng trời, bao nhiêu loài cây chết rụi riêng mai vẫn sống khỏe. Thế nên trong mười bài quyền được Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam đưa vào chương trình chính thức, chỉ có duy nhất một bài về loài cây là bài “Lão mai quyền”, tức bài quyền về cây mai già khỏe khoắn 

(TRÍCH BAOQUANGTRI 29/1/2025)

  Thông thường  mai núi lá nhiều bông nhỏ, đều nhiều hơn năm cánh. Bạn tri kỷ, trò chuyện bên nhau cùng chén trà thơm. Có khi với hàng xóm hàn huyên mỗi sáng ngày xuân. Bạn hữu bên nhau cùng ngắm và thưởng thức cành mai. Giờ phút đó, hình như hoa cũng có tâm hồn; chúng đang nở đón xuân cùng hòa điệu vào niềm vui rạo rực cùng mong đợi của chủ nhân.  Có gì sung sướng và thỏa mãn cho bằng khoảng 25 tháng chạp, những búp mai bắt đầu thi đua hé nở. Những cánh mai tự trong búp hoa xanh lục, như muốn bức tung ra lộ dần những cánh sắc vàng tươi. Tất cả người và hoa cùng nhau đón ánh xuân về.

 Rồi các ngày cận tết, hay kế cận giao thừa, những cánh mai vàng đã nở “rộn ràng” trên cái cành xương xẩu, khẳng khiu, chen lẫn vài ba chiếc lá xanh lục, mượt mà. Chủ nhà sung sướng, mãn nguyện. Người Quảng Trị dễ dàng sung sướng dù chỉ một cành mai, bông nở đúng kỳ cùng lòng tin năm tới chắc hẳn "ĂN NÊN LÀM RA".

  NĂM TẢN CƯ VÀO ĐÀ NẴNG XUÂN 1973

THIỆP XUÂN kỷ niệm tác giả vẫn còn giữ. Đây là lúc người Quảng Trị TẢN CƯ VÀO HÒA KHÁNH ĐÀ NẴNG đón TẾT di cư tức là đầu năm 1973

                                     *

 Đó là chuyện cây mai và bông. Nhắc lại những cánh thiệp đầu xuân, trước giao thừa là chủ nhà đã trịnh trọng đặt xen giữa cành mai. Bạn hữu thân quen hay gửi thiệp. Người buôn bán làm ăn thì có thiệp gửi từ người "mối lái" bán buôn.

Ai có tiền thì mua thiệp loại sang, có hình ông Phước Lôc Thọ hay hình ảnh mai vàng chim muông, cây cảnh, thiếp vàng óng ánh. Giới bình dân thì mua vài ba lá thiêp nho nhỏ bên trong có đề vài dòng thân chúc. Dù sao chăng nữa, nét văn hóa ngày xưa đó là phong tục đáng nhớ, mang đầy ý nghĩa từ tình làng nghĩa xóm, tình cố cựu thông gia, tình thầy trò hay bằng hữu đồng môn.

 Tết đến chốn chợ đò rộn ràng cảnh sắm sanh bánh mứt. Trong mấy quán sách có đủ các loại thiệp tết. Khách mua tha hồ lựa chọn. Có người phải mua sớm để gởi bưu điện cho kịp tới các tỉnh xa do ngại gửi cận tết thiêp đến trễ là điều đáng tiếc.

Cành mai - cánh thiệp đầu xuân là hai thứ không thể tách rời. Cánh thiệp bạn hữu thân quen gửi tặng sẽ được chủ nhà trân trọng gắn vào giữa những cánh mai đẹp nhất. Ngày đầu năm khách đến thăm nhà, câu đầu tiên chủ nhà ưa nghe nhất là: 

          -CHÀ, NHÀ ENG MAI NĂM NI NỞ ĐẸP DỮ HÈ!!!

   Rồi lát mứt gừng, tách trà thơm, ông khách cùng chủ nhà cứ thế mà hàn huyên tâm sự. Bên cành mai đang rộ sắc vàng, cùng lời nói chuyện tâm đắc với nhau là tâm tình tao nhã của người  Quảng Trị năm xưa mỗi độ tết về. 

Tết về là dịp để gia đình đoàn tụ, cúng nhớ tổ tiên. Ngày đầu năm, xóm giềng bà con chúc lành cho nhau. Qua  năm mới làm ăn khấm khá, nhà nhà cởi mở, thịnh vượng hơn xưa. So với thời nay có đôi chút khác; ngày đầu năm thiên hạ hay thi nhau đốt những tràng pháo quá dài  nghe sao “đinh tai nhức óc”,  đến nỗi sau này tục đốt pháo bị cấm, làm cái phong vị ngày tết bị 'mất oan'. Ngày xưa khác hẳn, nhà nào dù nghèo hay giàu đều có cũng có một  phong pháo đốt ngày tết tượng trưng, cho "có tiếng" góp vui với xóm làng.  Hình như bà con mình muốn nhắc nhở nhau trong xóm biết cái giờ đầu tiên năm mới mà bưng mâm lễ ra cúng  giữa trời. Tiếng pháo ngày xưa nghe sao vui vẻ trong lòng. Đó còn là sự góp tiếng, cũng như cùng thức trong đêm "trừ tịch" làm  ấm áp thêm tình làng nghĩa xóm với nhau. Tiếng pháo giao thừa là chan hòa góp tiếng. Phong pháo tuy ngắn nhưng mang nhiều ý nghĩa. Áng chừng mọi người đều cảm thấy phấn kích, xúc động trong khoảnh khắc đầu tiên khi tổ tiên cùng ông Táo, Ông Thần Tài, năm mới sẽ bước vào từng cửa, "xét xem"  gia đình có đón tiếp trang trọng hay chăng?

Tết thời nay, nhất là tại thành phố, thiên hạ ưa "đổ xô" đi hết ra đường, thể hiện cái ăn chơi phung phí như trong các thành phố lớn. Tết  ngày xưa là dịp tỏ lòng kính tôn kính lên trên bàn thờ là việc trước nhất, thứ đến là săn sóc ông bà cha mẹ và lớp nhỏ được miếng ăn ngon hay manh áo mới sau một năm bận rộn làm ăn. 

Nội dung ý nghĩa chơi mai thời nay cũng khác xưa rất nhiều. Thời nay tại quê nhà chơi mai là cái mốt KHOE CỦA hay CUỘC SỐNG SANG GIÀU KHÁC XA NGƯỜI KHÁC mà thôi

tết 2020 Đáng chú ý, tại hội chợ hoa Xuân lớn nhất tỉnh Quảng Trị năm nay có sự góp mặt của một “đại lão mai” khiến nhiều người ngẩn ngơ ngắm. Chủ cây mai trú tại xã Triệu Thuận (huyện Triệu Phong, Quảng Trị). Với gốc lớn, tán đều và dáng thế đẹp…, cây hoàng mai được rao giá 250 triệu đồng. Một gốc mai khác của chủ vườn này cũng được bày bán với giá 70 triệu đồng

...

  Đường sá ngày xưa trong ba ngày tết thuờng vắng vẻ hơn ngày thuờng một ít. So với hôm nay, tết về là lúc đường sá đông đúc nhộn nhịp thêm hơn, muôn màu muôn vẻ. Tiếng còi xe, tiếng mua bán ồn ào. Trong nhà, trái lại thuờng im lìm vắng vẻ vì từng lứa tuổi chia nhau đi chơi mỗi người một hướng tùy theo sở thích.

                            ***

Chiều nay có một loài hoa vỡ bên trời

Đợi mùa Xuân sang tô màu nhớ

Dừng chân trông hoa Xuân hồng thắm

Buồn tìm về tình ai đằm thắm

Giờ vun vút trời mây (nhạc)

hai vợ chồng chúng tôi về quê hương hưởng lại "mùi khói tết"(2017)

Rồi cuộc thế đổi dời, miền nam của VNCH không còn, người Việt chúng ta đành ly hương biệt xứ. Từ Mỹ, hai vợ chồng tôi cùng nhau về quê để tìm lại chút hương vị nào đó của ngày giáp tết. 

Trong đêm khuya cạnh kề phụ mẫu, bên nồi bánh tét đang sôi, chúng tôi ngửi lại mùi khói cay cay trong đêm khuya lập loè ánh lửa. Một đêm dài sâu nặng tình quê, sống lại với bao kỷ niệm xa xăm nào đó để ngày mai chúng tôi phải giã từ đất mẹ. Về lại phương xa, chúng tôi mang theo bao nhung nhớ ngập lòng. 

Chiều Xuân có một người ngơ ngác đi tìm
Một tình thương nơi . . . phương trời cũ
Chiều nay hoa Xuân bay nhiều quá
Chiều tàn dần phai trên ngàn lá
Tìm đâu bóng hình ai (nhạc)

Nói sao hết bao hoài niệm ngày xưa. Mỗi năm ngắm hoa đào đua nở nơi đất khách, lòng tôi luôn bùi ngùi nhớ về mai vàng Quảng Trị. Xa quê hương có mấy ai hẹn ngày trở lại? Biết nói sao với hai chữ NGÀY MAI?

 

Kiếp nhân sinh là phù ảnh, lung linh; nhưng trời

 quê hương vẫn xuân về, mai nở. Thương nhớ làm 

sao khi thiếu bóng "chinh nhân" không còn trở lại 

thôn xưa. Bờ lau cũ bên con đò cắm sào đứng đợi, 

để một độ tết đến xuân về sao lạc lỏng đến nao lòng.

 

Đó là chuyện khó để làm sao diễn tả hết nỗi tâm tư, tình cảm cho lớp cháu con sau này hình dung ra cảnh tết ngày xưa? Duy ở lớp người già, cứ mỗi độ xuân về là thời gian còn lại ít nhiều cho họ ngồi hình dung lại hình ảnh CÀNH MAI LÁ THIỆP mà nhớ thương bao kỷ niệm êm đềm của một thời xuân./.

Đinh hoa Lư - San Jose California

Đinh trọng Phúc edit và tái đăng ngày giáp tết ẤT TỴ 2025

lưu cảo lại trên trang mới 24/12/2025 

Giáng Sinh